گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٢٤ - تعریف سخاوت

راه شناخت مؤمن و منافق‌

قَالَ ٧ : لَوْ ضَرَبْتُ خَيْشُومَ‌[١] الْمُؤْمِنِ بِسَيْفِي هَذَا عَلَى أَنْ يُبْغِضَنِي مَا أَبْغَضَنِي وَ لَوْ صَبَبْتُ الدُّنْيَا بِجَمَّاتِهَا[٢] عَلَى الْمُنَافِقِ عَلَى أَنْ يُحِبَّنِي مَا أَحَبَّنِي؛

اگر با شمشيرم بر بينى مؤمن بزنم كه دشمن من شود، با من دشمنى نخواهد كرد و اگر تمام دنيا را به منافق ببخشم تا مرا دوست بدارد، دوست من نخواهد شد[٣]

دوست داشتن امیرالمؤمنین٧ : به گفتار نیست به عمل و کردار است و آن‌قدر ارزشمند و گران‌بهاست که معیار شناخت مؤمن از منافق قرارگرفته است.

ارزش مرد

قَالَ ٧ : قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ هِمَّتِهِ؛

ارزش هر کس به‌اندازه همّت اوست.[٤]

اعتبار و لیاقت هر شخص به پشتکار و همت اوست. این دسته افراد با تلاش و امید به خواسته‌های خود می‌رسند.

همت بلند دار که مردان روزگار *** از همت بلند به‌جایی رسیده‌اند

راه تسخیر دل‌ها

قَالَ ٧ : قُلُوبُ الرِّجَالِ وَحْشِيَّةٌ فَمَنْ تَأَلَّفَهَا أَقْبَلَتْ عَلَيْهِ‌؛

[١] . نقطه‌ی بالای بینی است که اگر قطع شود تمام بینی قطع‌شده.

[٢] . به معنی محل تجمع آب است.

[٣] . ح ٤٥.

[٤] . ح ٤٧.