گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٣٦ - رفتارشناسی

تنها نقل کردن و شنیدن مهم نیست و گُلی را به گلستان تبدیل نمی‌کند. بلکه فهمیدن و عمل کردن است که گلستانِ زندگی را باطراوات و شاداب می‌کند.

مناجاتی زیبا در ستایش دیگران

قَالَ ٧ : مَدَحَهُ قَوْمٌ فِي وَجْهِهِ فَقَالَ اللَّهُمَ‌ إِنَّكَ‌ أَعْلَمُ‌ بِي‌ مِنْ‌ نَفْسِي‌ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِنَفْسِي مِنْهُمْ اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا خَيْراً مِمَّا يَظُنُّونَ وَ اغْفِرْ لَنَا مَا لَا يَعْلَمُون‌؛

(گروهی در برابر امام ٧ او را مدح کردند) امام علی٧ فرمود: بار خدايا تو مرا از خودم بهتر مى‌شناسى و من خود را بيشتر از آنان مى‌شناسم، خدايا مرا ازآنچه آن‌ها گمان می‌کنند، نيكوتر قرار ده و آنچه را كه نمى‌دانند بر ما ببخشا.[١]

مدح و ثنا کردن بیش‌ازاندازه آدمی را از شناختن عیب‌ها و کاستی‌ها بازمی‌دارد و حتی ممکن است منجر به غرور و خودبزرگ‌بینی شود. بهترین راه این است که در مقابل مدح و ستایش دیگران، خود را نبازیم و به آن ستایش‌ها دل نبندیم و دلگرم نشویم. بلکه مراقب اعمال و گفتار خویش نزد وجدان خود و خداوند باشیم چراکه پاداش نهایی از اوست.

سه شرط خدمت به مردم

قَالَ ٧ : لَا يَسْتَقِيمُ قَضَاءُ الْحَوَائِجِ إِلَّا بِثَلَاثٍ بِاسْتِصْغَارِهَا لِتَعْظُمَ[٢] وَ بِاسْتِكْتَامِهَا لِتَظْهَرَ وَ بِتَعْجِيلِهَا لِتَهْنُؤَ؛

[١] . ح ١٠٠.

[٢] . «لام» در این سه واژه «لام» عاقبت است نه «لام» علت؛ یعنی این سه کار، سه نتیجه را در پی دارد. پیام امام امیرالمؤمنین٧ ، ج ١٢، ص ٥٩٤.