گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٢٢ - راه شناخت عاقل و احمق

روزی امام صادق٧ مشتی از سنگریزه برداشت و محکم در دست خود گرفت سپس فرمود: بُخل و اقتار که خداوند فرموده همین است. آنگاه مشت دیگری از سنگریزه برداشت و چنان دست خود را گشود که همه‌ی آن روی زمین ریخت و فرمود این اسراف است آنگاه مشت دیگری برداشت و آن را به‌طوری گشود که مقداری در کف دست باقی ماند و مقداری از لابه‌لای انگشتان فروریخت و فرمود این همان قوام است (حد میانه و اعتدال است).[١]

هشت چیز را به خاطر بسپار

قَالَ ٧ : لِابْنِهِ الْحَسَنِ ٧ يَا بُنَيَّ احْفَظْ عَنِّي أَرْبَعاً وَ أَرْبَعاً لَا يَضُرُّكَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ إِنَّ أَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ وَ أَكْبَرَ الْفَقْرِ الْحُمْقُ وَ أَوْحَشَ الْوَحْشَةِ الْعُجْبُ‌ وَ أَكْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرَّكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْبَخِيلِ فَإِنَّهُ يَقْعُدُ عَنْكَ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْفَاجِرِ فَإِنَّهُ يَبِيعُكَ بِالتَّافِهِ‌ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْكَذَّابِ فَإِنَّهُ كَالسَّرَابِ‌ يُقَرِّبُ عَلَيْكَ الْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ عَلَيْكَ الْقَرِيبَ‌؛

به فرزندش امام حسن ٧ فرمود: پسرم! چهار چيز از من ياد گير (در خوبى‌ها) و چهار چيز به خاطر بسپار (هشدارها)، كه تا به آن‌ها عمل مى‌كنى زيان نبينى:

[١] . کافی، ج ٤، ص ٥٤.