گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٥٦ - دگرگونى روزگار و شناخت انسانها

زندگی پر از فراز و نشیب است؛ و از راه‌های کسب آرمش و آسایش نادیده گرفتن برخی از مسائل ( تغافل)و صبر و شکیبایی در مسائل دنیا است

نرم‌خویی و هواداران

قَالَ ٧ : ‌ مَنْ لَانَ عُودُهُ[١] كَثُفَتْ[٢] أَغْصَانُهُ‌[٣] ؛

كسى كه درخت شخصيّت او نرم و بى‌عيب باشد، شاخ و برگش فراوان است.[٤]

شاخه درخت اگر خشک باشد بی‌ثمر است ولی اگر تازه و نرم باشد میوه، برگ و شکوفه می‌دهد. همین‌گونه شخصی که اهل مدارا و نرمی و محبت است. برکات عمرش زیاد و نیز دوستداران او فراوان می‌شوند.

دگرگونى روزگار و شناخت انسان‌ها

قَالَ ٧ : فِي تَقَلُّبِ الْأَحْوَالِ عِلْمُ جَوَاهِرِ[٥] الرِّجَالِ‌؛

در دگرگونى روزگار، گوهر شخصيّت مردان شناخته مى‌شود.[٦]

معمولا فقر و ثروت باطن انسان را آشکار می‌کند. چه‌بسا کسانی ظاهری آرام و بخشنده و مظلوم داشته‌اند ولیکن همین‌که به نوایی و پست و مقامی رسیدند باطن حقیقی خود را آشکار کردند طمع‌کار، بخیل، ظالم شدند. و این دگرگونی

[١] . چوب؛ خواه از درخت جداشده باشد یا جز درخت باشد. در اینجا به معنی ساقه‌ی درخت است.

[٢] . به معنی زیادی، فزونی.

[٣] . شاخه درخت.

[٤] . ح ٢١٤.

[٥] . ذات و طبیعت هر چیزی.

[٦] . ح ٢١٧.