گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٢٧ - حفظ روح اميدوارى

زبان و درنده

قَالَ ٧ : ‌ اللِّسَانُ سَبُعٌ إِنْ خُلِّيَ عَنْهُ عَقَرَ؛

زبان تربیت‌نشده، درنده‌اى است كه اگر رهايش كنى مى‌گزد![١]

بیشتر گناهان و خطاهای بنی‌بشر از این جرم کوچک و سرخ است که چه سرهایی را گردن زده است؛ و چه‌بسا سرچشمه فتنه‌ها و جنگ و کینه‌ها، نیش زبانی بوده است. ازاین‌رو شایسته است که مهار و کنترل این عضو کوچک را در اختیار داشته باشیم تا باعث رنجش و آزار خود و دیگران نشود.

روش پاسخ دادن به ستايش‌ها و نيكى‌ها

قَالَ ٧ : إِذَا حُيِّيتَ بِتَحِيَّةٍ فَحَيِّ بِأَحْسَنَ مِنْهَا وَ إِذَا أُسْدِيَتْ[٢] إِلَيْكَ يَدٌ فَكَافِئْهَا بِمَا يُرْبِي عَلَيْهَا وَ الْفَضْلُ مَعَ ذَلِكَ لِلْبَادِئِ‌؛

چون تو را سُتودند، بهتر از آنان ستايش كن و چون به تو احسان كردند، بيشتر از آن ببخش. به‌هرحال پاداش بيشتر، از آن آغازکننده است.[٣]

هرگاه کسی به انسان نیکی و احسان کرد نیکوست به بهترین و کامل‌ترین وجه ممکن از او تشکر و قدردانی و جبران و تلافی کرد و شایسته است همواره آغازکننده نیکی‌ها و بخشش‌ها باشد.

[١] . ح ٦٠.

[٢] . به معنی دراز کردن دست به‌سوی دیگری است. کنایه از بخشش و اهدای هدیه است.

[٣] ح ٦٢.