گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٣٢ - دانشمند و جهل کُشنده

پنج گنج

قَالَ ٧ : ‌ أُوصِيكُمْ بِخَمْسٍ لَوْ ضَرَبْتُمْ إِلَيْهَا آبَاطَ الْإِبِلِ‌ لَكَانَتْ لِذَلِكَ أَهْلًا لَا يَرْجُوَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ إِلَّا رَبَّهُ وَ لَا يَخَافَنَّ إِلَّا ذَنْبَهُ وَ لَا يَسْتَحِيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ أَنْ يَقُولَ لَا أَعْلَمُ وَ لَا يَسْتَحِيَنَّ أَحَدٌ إِذَا لَمْ يَعْلَمِ الشَّيْ‌ءَ أَنْ يَتَعَلَّمَهُ وَ عَلَيْكُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّ الصَّبْرَ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ وَ لَا خَيْرَ فِي جَسَدٍ لَا رَأْسَ مَعَهُ وَ لَا [خَيْرَ] فِي إِيمَانٍ لَا صَبْرَ مَعَهُ‌؛

شمارا به پنج چيز سفارش مى‌كنم كه اگر براى آن‌ها شتران را پُر شتاب برانيد {کنایه از نهایت تلاش و کوشش}و رنج سفر را تحمّل كنيد سزاوار است:

كسى از شما جز به پروردگار خود اميدوار نباشد و جز از گناه خود نترسد و اگر از يكى سؤال كردند و نمى‌داند، شرم نكند و بگويد نمى‌دانم و كسى در آموختن آنچه نمى‌داند شرم نكند و بر شما باد به شكيبايى، كه شكيبايى، ايمان را مانند سر است بر بدن و ايمان بدون شكيبايى مانند بدن بى‌سر، ارزشى ندارد.[١]

شایسته است به کسی امید و دل ببندیم که خودش سرچشمه همه نیکی‌ها باشد و دارایی حداقل چهار ویژگی باشد؛ توانایی، دانش، دارایی، پایداری و آن‌کسی نیست جز خداوند دانا و مهربان.

این گناهان و اشتباهات ما هستند که باید از آن‌ها ترسید که گریبان گیر زندگی نشوند و الا چیزی در زندگی برای ترسیدن وجود ندارد.

گاهی گفتن «نمی‌دانم» شجاعت می‌خواهد؛ و اگر این شجاعت را خرج نکنیم خود و دیگران را به‌سختی و رنج می‌اندازیم.

[١] . ح ٨٢.