گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٤٣ - رفتارشناسی

انسان به‌ناچار یا باید جز دسته دانشمندان یا دانشجویان و یا اصحاب باد باشد (که هر روز رنگی به خودشان می‌گیرند.) انتخاب با خود انسان است؛ و چه بسیار دانشمندانی که سالیان سال از دنیا رفته‌اند ولکن هنوز یاد و خاطر آن‌ها در کتاب‌ها و در افکار مردم زنده و جاری است.

رفتارشناسی

قَالَ ٧ : الْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ‌؛

انسان زير زبان خود پنهان است‌[١]

تا مرد سخن نگفته باشد *** عیب و هنرش نهفته باشد

ارزش و شخصیت انسان زمانی مشخص می‌شود که لب به سخن بگشاید و هنگام سخن گفتن است که افکار پنهان و درونی خویش را بر زبان جاری می‌کند. چه‌بسا افرادی ظاهری خشن و خشک داشته باشند اما هنگام صحبت قلبی مهربان و نرم دارند و برعکس.

ارزش و شناخت انسان

قَالَ ٧ : هَلَكَ امْرُؤٌ لَمْ يَعْرِفْ قَدْرَهُ‌؛

نابود شد كسى كه ارزش خود را ندانست.[٢]

انسان به لطف و حکمت الهی دنیای از شگفتی‌ها و قدرت‌هاست ولی اگر کسی خود را نشناخت و اسرار درونش را بیدار نکرد ضرر کرده است. همچنین

[١] . ح ١٤٨.

[٢] . ح ١٤٩.