آفاق معرفت - صدر الدين قونوي، محمد بن اسحاق - الصفحة ٤٤ - لامع دويم در معرفت صفات

بيت‌

آنها كه به بضاعت عقل مزخرف و فطنت بتراء و بصيرت حولاء[٢]، در اين حقايق تصرف مى‌كنند جز كفر و ضلالت و حيرت و خجالت، نقد و حاصل ايشان نمى‌بود.

و قومى نفى صفات مى‌كنند و ذوق انبياء و اولياء به خلاف آن گواهى مى‌دهد و خود را فقها گويند.

و قومى اثبات صفات مى‌كنند، و لكن مغايرة للذات- حق المغايرة- و از اينجا كفر محض و شرك بحت‌[٣] لازم مى‌آيد و خود را محقق گويند[٤].

و قومى ذات او را محل حوادث مى‌نهند- تعالى عمّا يقولون علوّا كبيرا-[٥].

و امّا سادات طريقت و خزنه‌[٦] اسرار وحدت، كه از مشكات نبوت اقتباس كرده‌اند، به تعليم حق و تعريف او بديده و بدانسته‌اند كه صفات حق از وجهى عين ذات است و از وجهى غير ذات. چه، جمله اسماء او- عزّ سلطانه- را معانى و اعتبارات است و نسب و اضافات؛ و از آن وجه‌

[١] - آمده‌ايد تا راز سعدى را از من بپرسيد، مرا چنان در مى‌يابيد كه نسبت به راز سعدى بخيلم.

[٢] - مزخرف: آراسته شده، زراندود، سخن دروغ به لباس راست درآمده. بتراء: ناقص.

حولاء: چپ و لوچ و دوبين.

[٣] - پ: نقد.

[٤] - ل، پ:- و خود را محقق گويند.

[٥] - اقتباس از اسراء: ٤٣.

[٦] - خزنه، جمع خازن: خازنان، گنجوران.