آفاق معرفت - صدر الدين قونوي، محمد بن اسحاق - الصفحة ١٠٦ - لامع دويم در احوال آخرت و بقاى روح انسانى و افتقار به مظهرى از مظاهر در هر عالمى كه بود و اشارت به نشآت كلى

يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ[١].

شعر[٢]

آن عالمى است كه در آنجا ظاهر، باطن شود[٥]، آن صفت در آن عالم به صورتى مناسب آن پيدا شود. مثلا غالب اگر محبّت جاه بود، به صورت پلنگى ظاهر شود و اگر قوت شهوت بر ديگر صفات غلبه كند به صورت خوكى پيدا شود و اگر قوت غضب غالب گردد به صورت سگى نمايد «يحشر الناس يوم القيامة على نيّاتهم»[٦]،[٧] اين بود. آنجا مال و جاه وقعى ندارد و صورت علم و عمل بى سلامت و طهارت دل سودى نكند يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ* إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ‌[٨].

بيت‌[٩]

[١] - سوره طارق( ٨٦)، آيه ٩.

[٢] - ل: مصرع. شعر از سنايى: ديوان، ص ٧٠٨.

[٣] - ديوان: قوّت.

[٤] - ديوان: گبرى؛ همه نسخ: جاهل.

[٥] - ص: باطن گردد.

[٦] - ل: نياته.

[٧] - رجوع شود به: جامع صغير ج ١، ص ١٠٣ با اندك اختلاف:« إنّما يبعت الناس على نياتهم»؛ إحياء علوم الدين، ج ٣، ١٦١- ١٦٢.

[٨] - سوره شعراء( ٢٦)، آيه ٨٩.

[٩] - حديقه سنايى، ص ٦٧٢.

[١٠] - ل: علم.

[١١] - ص: آنچه.