اين بود؛ و لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ‌[١] «وجهه في كلّ ناحية حيث ما قابله قمر».

روزت بستودم و نمى‌دانستم‌		شب با تو غنودم و نمى‌دانستم‌

ظن برده بدم كه من، من بودم‌		من جمله تو بودم و نمى‌دانستم‌

فكلّ معزّى بمحبوب يدين له‌		جميعهم لك قد دانوا و ما فطنوا

همچنين از مضيق زمان و مختنق مكان بيرون رفتن از خواص اين طور است؛ و تا از زمان و مكان بيرون نشود، طيران او به ازل متصوّر نگردد. و در اينجا بدايت عالم لا زمان را «أزل» گويند و در اين نظر ماضى و مستقبل بر خيزد؛ سرّ «ليس عند ربّك صباح و لا مساء»[٢] از نقاب عزّت بيرون؛ يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ‌[٣] جمال بنمايد.

بانگ بر ابلق زمانه زند		پس به يك تك، از آسمان بجهد

آسمان را چو زير پاى نهاد		تا سر كوى لا مكان بجهد

[١] - سوره بقره( ٢)، آيه ١١٥.

[٢] - در تمهيدات عين القضات، ص ٨٣ چنين است:« ليس عند ربي صباح و لا مساء» و امّا در ص ٢١٣ چنين آورده است:« ليس عند الله صباح و لا مساء».

[٣] - سوره رحمن( ٥٥)، آيه ٣٣.