٣. ببايد دانست كه اساطين‌[٢] كشف و عظماى مشاهده، به بصيرت نافذ بديده‌اند و به دل خداشناس بدانسته‌[٣] كه مراد آفريدگار- تعالى و تقدّس- از ايجاد عالم اهل معرفت بوده از ملايكه و انبيا و اوليا- صلوات اللّه عليهم أجمعين- و اين معنى را داوود ٧‌[٤] سؤال كرد از حضرت ربوبيّت، وقتى كه از عالم ظلمات جهل منسلخ شد، كه: «اى ربّ لماذا خلقت الخلق؟ فنودى [من‌][٥] وراء سرادقات العزّة:

«كنت كنزا مخفيا فأحببت ان أعرف فخلقت الخلق لأعرف‌[٦]»[٧]. و

[١] - ل: در مقدمه.

[٢] - اساطين، جمع اسطوانه، معرب استوانه: ستون، ستون مانند، كنايه از بزرگان.

[٣] - مراد آن است كه عرفا با شهود قلبى، حقايق و معارف را درك مى‌كنند، نه از راه استدلال.

[٤] - ص، پ: صلوات اللّه عليه.

[٥] - جميع نسخ: ما.

[٦] - پروردگار من، آفريدگان را چرا آفريدى؟ از پس پرده‌هاى عزت پاسخ داده شد كه گنج پنهان بودم، دوست داشتم شناخته شوم، آفريدگان را آفريدم تا شناخته شوم.

[٧] - فروزانفر: مآخذ احاديث و تمثيلات مثنوى، ص ٢٩ چاپ امير كبير، متن كامل حديث را به عنوان حديث قدسى چنين آورده است:« قال داوود ٧: يا ربّ لماذا خلقت الخلق؟ قال: كنت كنزا مخفيا فاحببت أن أعرف؛ فخلقت الخلق لكي أعرف» و همو از اللؤلؤ المرصوع، ص ٦٩ نقل كرده است كه ابن تيميه گفته است: اين حديث از سخنان پيامبر نيست و هيچ سندى- صحيح يا ضعيف- براى آن شناخته نشده است و زركشى و ابن حجر نيز از او پيروى كرده‌اند. امّا اين سخنى است كه معناى آن درست و روشن است و در بين صوفيه رايج است.

سيوطى نيز در الدرر المنتثرة فى الأحاديث المشتهرة( چاپ شده در ص ١٩٣ هامش« الفتاوى الحديثة» ابن حجر) گفته است كه اين حديث پايه ندارد. و ابن عربى نيز كه مكرر به آن استناد كرده است در الفتوحات المكية چاپ قديم چهار جلدى، ج ٢، ص ٣٩٩ اين حديث را گر چه به لحاظ نقلى ثابت نشده دانسته؛ امّا به لحاظ كشف آن را صحيح تلقى كرده است؛ عبارت او چنين است:« ورد فى الحديث الصحيح كشفا، الغير الثابت نقلا، عن رسول الله ...».