پرچمدار معارف علوي در عصر قاجار؛ زندگي آقا محمد علي کرمانشاهي - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٥٧
لیاقت وکاردانی میرزا تقی خان فراهانی ملقّب به امیرکبیر در سال ١٢٦٤ هجری قمری به تهران آمد و به سلطنت رسید.
وی با توجه به شناخت خویش از امیرکبیر او را به صدارت رساند. این امر موجب مخالفتهای گستردهای ازسوی درباریان واطرافیان شاه شد، تا جایی که امیرکبیر سرانجام قربانی این کار شد.[١]
با آنکه اکثریت قریب به اتفاق جمعیت ایران از فقر و گرسنگی رنج میبردند، اما ناصرالدین شاه و اطرافیانش در طول ٢٥ سال آخرِ پادشاهی خود، سه بار به اروپا سفر کردند و هر بار چندین ماه با پولهایی که ازکشورهای بیگانه قرض گرفته بودند به خوشگذارنی پرداختند و هزینۀ کلانی را به مردم فقیر ایران تحمیل کرده و باعث وابستگی بیشتر کشور به بیگانگان شدند.
در دوران حکومت ناصرالدّین شاه امتیازهای مختلفی به بیگانگان واگذار شد، و شرایط بعضی از آن ها، چنان خفّت بار بود که موجی از مخالفت علما و مردم را در پی داشت که به لغو برخی از آنها انجامید. برخی از این امتیازها عبارتند از:
١. امتیاز رویتر: در سال ١٨٧٢ میلادی، امتیازانحصار ایجاد راهآهن از دریای خزر تا خلیج فارس، و استخراج همۀ معادن کشور جز طلا، نقره و جواهر به فردی انگلیسی به نام « بارون ژولیوس رویتر » داده شده، سرانجام مردم با رهبری علما شاه را مجبور به لغو این امتیاز کردند.[٢]
٢. امتیاز تأسیس بانک شاهنشاهی: این امتیاز در سال ١٣٠٧ قمری از
[١] . مدنی، سیدجلال الدین، تاریخ سیاسی معاصر ایران: ٢٥٥/١ .
[٢] . همان: ٤٧/١ .