همه مورخان اتفاق‌نظر دارند که اصل و نَسَب ایل قاجار تُرک بوده و به وسیله مغولان از حدود آسیای میانه به ایران آورده شدند و در ارمنستان که درآن روز جزئی از ایران بود سکونت گزیدند.[١]

بعد ها به علت ضعف حکومت مغولان در ایران، به سوریه رفته و در آنجا ساکن شدند. دیگر بار در زمان حکومت تیموریان، به وسیله امیر تیمور لنگ، به ایران آورده شدند و در حدود آذربایجان و قفقاز پراکنده شده، مذهب تشیّع را قبول کردند.

شاه عباس صفوی آنها را به سه دسته تقسیم کرد؛ دستۀ اول را در مرو، دستۀ دوم را در گرجستان، آذربایجان و ایروان و دستۀ سوم (یوخاری ‌باش و اشاقه ‌باش) را در دو طرف رود خانۀ گرگان مستقر نمود.[٢]

ایل قاجار از دستۀ سوم (خاندان جلایر) هستند،آنان مردمی شجاع و جنگجو بوده،که در قرن چهاردهم میلادی،از آسیای میانه به خاورمیانه آمدند ، ولی تا آغاز قرن شانزده میلادی در حوزۀ سیاست ایران ظاهر نشدند.

آنان به واسطۀ اتحاد با شش قبیلۀ دیگر ترک و شیعه مذهب که به قزلباش معروف بودند، صفوی‌ها را در رسیدن به سلطنت یاری کردند.[٣]

اما در بسیاری اوقات این دو طایفه (یوخاری‌باش واشاقه‌باش) به ادلّۀ مختلف ازجمله تصرّف مراتع وآب به نزاع می‌پرداختند که کارگزاران دولت وقت (صفوی) نیز در ایجاد نفاق و تفرقه بین آنها می‌کوشیدند تا که این دو ایل غیور را به همدیگر مشغول کنند تا با ضعیف کردن همدیگر، به

[١]. نفیسی، سعید، تاریخ اجتماعی وسیاسی ایران دردوره معاصر: ٦/٢ .

[٢]. سپهر، محمدتقی، ناسخ التواریخ سلاطین قاجار: ٧٨/٢.

[٣]. ایران بین دو انقلاب: ٠٤٧