نخستين قبايل و گروه‌هاي آريايي که دراين مناطق سکونت کردند،« کردوخ‌ها » و« مادها » بودند و بعدها ساير شاخه‌هاي اقوام آريايي به تناسب قدرت و سلطه‌ي سياسي خود، اين منطقه را به حيطه‌ي نفوذ سياسي و فرمانروايي خود در آوردند.[١]

اهميت راه و گذرگاه استراتژيکي که اکباتان (هگمتانه) را به منطقه‌ي حُلوان (سرپل ذهاب فعلي) و دره‌ي دياله و سرزمين بابل مرتبط مي‌ساخته است،چنان بود که همواره براي فرمانروايان نجد ايران جايگاهي شايان توجه داشته است.

به دليل همين اهميت و موقعيت بود که بغستان (بيستون) جايگاه مقدسي براي پرستش خدايان شد و شاهراه آن، گلوگاه تجاري و ارتباطي مرکز ايران با دنياي بين‌النهرين و دروازه‌ ماد محسوب شد.[٢]

بهره‌مندي از چنين امتيازاتي باعث شد که به زودي سلسله‌هاي آريايي‌نژاد،آن را محل توجه قرار داده و شهري عظيم‌الشأن در آن جا بنا نهند که در منابع و مآخذ تاريخي از آن تحت عنوان‌هاي مختلف نظير کامبادانا، کرمانشاه، قرماسين، قرميسن، قرميسان و ... ياد کرده‌اند.

رونق و عظمت کرمانشاه به عصر هخامنشيان واشکانيان باز مي‌گردد، داريوش بزرگ، نخستين شهريار ايران قبل از اسلام بود که با توجه به اين منطقه و نگارش شرح فتوحات عظيم خود بر صخره‌ي بيستون، نام اين منطقه را در ميان شهرهاي دنياي باستاني ايران جاودانه ساخت.

[١]. رشید یاسمی، غلام رضا، کرد و پیوستگی های نژادی او: ٧٠.

[٢]. جورج کامرون، ایران در سپیده دم تاریخ: ٧ .