قدرت سیاسی ایران درآغاز قرن نوزدهم در کنترل قاجار قرار گرفت وآنان مدت زیادی در این سلسله باقی ماندند. علت‌های سیاسی، اعتقادی و اقتصادی در به قدرت رسیدن قاجاریه نقش داشتند. هر چند اکثر این ها ریشه داخلی داشتند، نباید از عوامل خارجی نیز غافل ماند. خاندان زند بعد از کریم خان دست‌خوش از هم پاشیدگی گردید.

کریم خان هرگز آشکارا سلطنت رسماً از کار افتاده و منقرض شده صفوی را انکار نکرد و جانشینی نیز برای خود انتخاب ننمود. طبع رئوفش نیز به وی اجازه نداد که اکثر مدعیان بعدی سلطنت از خاندان زند را از سر راه بردارد یا آنها را از نعمت بینایی محروم کند؛ به همین جهت وضعیتی پیش آمد که بعد از درگذشتِ خان زند، افراد خاندان او برای رسیدن به قدرت تا سر حدّ مرگ با یکدیگر جنگیدند.

ایل قاجارکه از نظر تاریخی به دو تیره تقسیم می‌گردد، بر اثر اقدام‌های قهرآمیز آقا محمد خان قاجار مدعی تازه نَفَس سلطنت متحد شدند.

ایل قاجار در مناطق پر جمعیت شمالی ایران حضور داشتند و به روس شریک تجاری رو به رشد ایران نزدیک بودند، به این سبب نهایتاً موفق شدند منابع انسانی و اقتصادی بزرگی را بسیج کنند، در حالی که زندیه در مناطق کم جمعیت جنوب ایران با آن همه دسته‌بندی‌های قبیله‌ای، پیوند چندانی با اقتصاد جهانی نداشتند.

علت آن نیز عدم مدارای کریم خان با کمپانی هند شرقی انگلیس و اخراج آن از ایران و نیز کاهش تجارت در خلیج فارس بود.

[١] . هدایت، رضا قلی‌خان، همان: ٧٠٧٩/ ١٣.