پرچمدار معارف علوي در عصر قاجار؛ زندگي آقا محمد علي کرمانشاهي - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٢٤
پس از فتح قرماسين (يا کرمانشاهان) و شهرهاي دينور و حلوان، اعراب کليه ي نواحي کوهستاني و وسيعي را که يونانيان آن را « مديا » ميناميدند و محدودهي آن از غرب به جلگهي بينالنهرين و از شرق به صحراهاي بزرگ ايران در داخل محدود ميشد، « ايالت جبال » ناميدند، قرماسين از جمله شهرهاي بزرگ ايالت جبال بود.
اعراب به بخشي از اين منطقهي وسيع شامل کرمانشاهان، حلوان، دينور،« ماه الکوفه » ميگفتند، زيرا عايدات و درآمدهاي آن به کوفه تعلّق داشت و عطاها و مستمريهاي اهل کوفه از درآمدها و مالياتهاي اين منطقه تأمين ميشد.
در منابع تاريخي، ظاهراً به دليل اهميت دينور، گاه اين شهر را به تنهايي ماه الکوفه ناميدهاند و نهاوند و شهرهاي اطراف آن را نيز« ماه البصره » گفتهاند، زيرا مستمريها و عطاياي مردم بصره از محل عايدات و درآمدهاي آنجا تأمين ميشده است.
يعقوبي ( مورخ و جغرافي دان قرن سوم ) ، از کرمانشاه ياد ميکند و آن را جزيي از منطقهي حلوان واستان جبل و تابع حلوان نميداند وکرمانشاه و دينور را از شهرهايي ميداند که در آنجا عجمان و پارسيان وکُردان ساکن هستند وکرمانشاه را شهري جليلالقدر و پر جمعيت ياد کرده و ميگويد:
از مرج القلعه به زبيديه و پس از آنجا به شهرکرمانشاه روند، وکرمانشاه شهري است جليل القدر و پر جمعيت که بيشتر اهالي آن عجماند از پارسيان وکردها، و از کرمانشاه تا دينور سه منزل راه است .[١]
[١]. بلاذری،احمد بن یحیی، همان: ٤٥.