ابن قتيبه دينوري، ابوحنيفه دينوري، احمد بن حسن مادرايي عالم و مبلّغ شيعي قرن سوم و معاصر امام حسن عسکري و امام دوازدهم، آقا محمدعلي كرمانشاهي، ملا عبدالجليل جلیلی زنگنه کرکوکي، سرداركابلي، آيت الله علامي و... از اجلّه‌ ي علما و فضلايي بودند که يا از اين ديار عالم پرور بر خاستند يا در آن پرورش يافتند، اقامت گزيدند و به ارشاد، تعليم، هدايت مردم و پرورش و تأسيس کانون‌هاي علمي و ديني اقدام کردند.

دوره‌ي زنديه و آغاز عهد قاجار، به واسطه‌ ي اقامت علما و فضلاي بزرگي چون آقا محمدعلي كرمانشاهي، ملاعبدالجليل کرکوکي و ملا محسن بن فيض مهدوي، نقطه‌ي عطفي در تاريخ تحولات ديني و علمي کرمانشاه به شمار مي‌رود.

اقامت اين شخصيت‌هاي بزرگ و نوابغ ديني و علمي در کرمانشاه، باعث شکوفايي فعاليت‌هاي علمي و مذهبي شهر کرمانشاه شد.

در سايه‌ي ارشادات و راهنمايي‌ها و هدايت اين خاندان‌هاي روحاني، مردم شهرکرمانشاه، پناهگاه‌هاي مطمئني در مقابله با توسعه طلبي‌هاي حکام و فرمانروايان داخلي و متجاوزان خارجي به اين حدود بودند.[١]

شهرکرمانشاه در تاريخ ايران اهميت فوق العاده‌اي دارد و سرزمين مبارزان و دلاوران ديندار به شمار مي‌رود و مهد انسان‌هايي است که در مقابل تجاوز و ستم استقامت کرده و از تمکين در مقابل زورمداران تاريخ امتناع نموده‌اند، شهري که در پويه تاريخ، مظلوم و ناشناخته مانده است؛

[١]. نك: بهرامی، روح الله، انقلاب اسلامی درکرمانشاه: ٦٥ /١.