پرچمدار معارف علوي در عصر قاجار؛ زندگي آقا محمد علي کرمانشاهي - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٥
اين شهر را به صورت يک منزلگاه مهم براي علاقه مندان و عاشقان اهل بيت و راهيان ديار عراق در آورده است.
علما، دانشمندان و روحانيون به سبب همين علايق بود که از اطراف و اکناف ايران و حتي ساير کشورها، وقتي که از مسير اين شهر به سوي عراق رهسپار ميشدند، سخت بدان دل بسته ميشدند و به طور موقت يا دائم، اين شهر را به عنوان محل اقامت و منزلگاه خود انتخاب ميکردند.[١]
شهرت و آوازهي اين شهر بدان جا رسيد که از عهد صفويه بسيار مورد توجه علما و خاندانهاي روحاني و ارباب علم و فضيلت قرار گرفت؛ به طوري که در اين ديار رحل اقامت افکندند وخاندان و بازماندگان آنان در اين شهر ماندگار شدند.
چنان که اعقاب و اولاد علماي بزرگي همچون ملا محسن فيض کاشاني، وحيد بهبهاني، شيخ عبدالجليل جليلي، آخوند ملاحسين اصفهاني، ملا محمد باقر دامغاني، سادات عظيم الشأن نجومي و ميبدي؛ و ساير خاندان هاي روحاني - که هرکدام در علوم مختلف ديني و مذهبي عصر خويش چون حديث، فقه، رجال، اصول، ادبيات و حکمت از بزرگان روزگار بودند - در اين شهر اقامت گزيدند و به تحصيل و تدريس علوم مختلف اسلامي و ديني پرداختند، و خانهي آنان محل رجوع و رفت و آمد زُوار، کاروانيان و طالبان علم و فضيلت، و تازه واردين به اين شهر بود.
لذا کرمانشاه از قديم الايام، ديار علماي دين و طالبان علم و فضيلت و زُوار بارگاه هاي مقدس، و منزلگاه کاروانهاي مذهبي و تجاري بود که از سراسر حوزهي شرقي ايران سوي عراق رهسپار ميشدند.
[١]. سمیعی،کیوان، زندگانی سردار کابلی: ٥٢.