در روایات دیگری هم از این آیه اقتباس شده که در اکثر قریب به اتفاق آنها عبارت «بالحکمة و الموعظة الحسنة» به مشتقات «دعوة» تعلّق یافته است.[١] در پاره‌ای از روایات هم صریحاً این آیه نقل شده است.[٢]

تنها در چند روایت این جار و مجرور به فعل دیگری مرتبط شده که احتمال تحریف در آنها
منتفی نیست:

نخست، در زیارتی از امام حسین٧:

أشهد أنّک قد اقمت الصلاة و... و جاهدت فی سبیل ربک بالحکمة و الموعظة الحسنة...[٣]

در این زیارت ـ که با مورد سوم پیش گفته و زیارات مشابهی که در ذیل آن یاد شد ـ شباهت زیادی دارد، احتمال تحریف بسیار است.

دوم، در زیارت مبسوطی از آن حضرت٧:

أشهد أنک قد بلّغت و نصحت و وفیت و جاهدت فی سبیل‌الله بالحکمة و الموعظة الحسنة و مضیت للّذی کنت علیه شهیداً [شاهداً] و مستشهداً و مشهوداً...[٤]

احتمال تحریف در این زیارت نیز، با عنایت به زیارت‌های مشابه، جدّی است.[٥]

سوم، در زیارت امام مهدی٤ که به روایت نسبت داده نشده است، در وصف آن حضرت:

الصادع بالحکمة و الموعظة الحسنة.[٦]

[١]. بحارالانوار، ج٨٩، ص٣٣٨، ج١٠٢، ص٣١٨ به نقل از اصل قدیم من مؤلفات اصحابنا.

[٢]. جمال الاسبوع، ص٤٧١ به نقل از کتاب ابن عقده درباره مشایخ شیعه (احتمالاً مراد، کتاب الرجال ابن عقده است که در آن اصحاب امام صادق٧ را جمع‌آوری کرده، و روایت هر یک را آورده است. ر.ک: رجال الطوسی، ص١٧؛ الرجال علامه حلی، ص٢٠٤؛ رجال النجاشی، ص٩٤، ش٢٣٣) و به نقل از جمال الاسبوع در بحارالانوار، ج٩٠، ص٨٢ و به نقل از اصل قدیم من مؤلفات قدماء اصحابنا: «اخبرنا احمدبن محمدبن سعید»، در بحارالانوار، ج٩٤، ص٤٣، و نیز ر.ک: بحارالانوار، ج٨٩، ص٣٣٦ و ج١٠٢، ص٣١٦.

[٣]. با عبارت: «الداعون الی سبیل الله بالحکمة و الموعظة الحسنة» (بحارالانوار، ج١٠٢، ص١٨٧)، یا «دعوت الی الله بالحکمة و الموعظة الحسنة» (بحارالانوار، ج١٠١، ص٢٣٩ و ص٣٢٠ احتمالاً از سید مرتضی)، یا «انک دعوت الی الحق و الی سبیل ربک بالحکمة و الموعظة الحسنة» (بحارالانوار، ج١٠١، ص٢٦٨) و نیز در نامه محمد بن ابی بکر به معاویه (وقعة صفین، ص١١٨، و به نقل از آن در شرح نهج‌البلاغه، ابن ابی الحدید، ج٣، ص١٨٨، و نیز الاحتجاج، ج١، ص٤٣٤ و به نقل از آن در بحارالانوار، ج٣٣، ص٥٧٦، ح٧٢٣).

[٤]. الکافی، ج٥، ص١٣، ح١ (و به نقل از آن در التهذیب، ج٦، ص١٢٧، ح٢٢٤، وسائل‌الشیعة، ج١٥، ص٣٤، ح١٩٩٤٩، باب ٩ از ابواب جهاد العدو، ح١، و نیز ر.ک: دعائم‌الاسلام، ج١، ص٣٣٩)؛ تفسیر منسوب به امام حسن عسکری٧، ص٥٢٧، و به نقل از آن در الاحتجاج، ج١، ص٢٣ و به نقل از الاحتجاج در بحارالانوار، ج٢، ص١٢٥، ح٢ و به نقل از تفسیر در ج٩، ص٢٥٥، ح١ و ج٧٣، ص٤٠٢.

[٥]. کامل الزیارات، ب٧٩، ح١٢ (و به نقل از آن در بحارالانوار، ج١٠١، ص١٧١).

[٦]. کامل الزیارات، ب٧٩، ح١٧ (و به نقل از آن در بحارالانوار، ج١٠١، ص١٨٢).