فيض احتمال‌هاى مختلف را مطرح كرده، گاهى به ترجيح برخى از آنها پرداخته و گاهى به صرف طرح احتمال‌ها اكتفا نموده است و هرگاه كه معناى حديثى به طور قطعى برايش روشن نيست، با تعبير «گويا معناى حديث چنين باشد»،[١] معنايى را كه به نظرش مى‌رسد، مى‌آورد؛ مثلاً

امام كاظم٧ مى‌فرمايد:

ان العاقل... لايعد ما لايقدر عليه.[٢]

فيض در هنگام شرح، دو احتمال براى روايت طرح كرده است:

١. «يَعِدُ» از ماده «وَعَدَ» باشد. بنابراين، معناى حديث اين مى‌شود: عاقل كسى است كه به ديگران، وعده انجام دادن كارى را كه قدرت بر آن ندارد، نمى‌دهد.

٢. «يُعِدُّ» از باب افعال و از مصدر «اعداد» باشد. آن‌گاه معناى روايت چنين است: عاقل كسى است كه كارى كه يقين به اتمام آن ندارد، دنبال‌گيرى نكرده و به دنبال تهيه زمينه و مقدمات آن نمى‌رود.[٣]

نمونه‌هاى ديگرى از ذكر احتمال‌هاى مختلف در شرح يك حديث را در الوافی، ج١، ص٩٤ و ١١٤ و ١٧٠ و ١٨١ و ٢٧٩ و ٢٥٣ و ٣٠٠ و ٣١٢ و ٣١٧ و ٣٤١ و ٤٢٤ و ٤٥٦ و ٤٨٣ و ٥٥٧؛ ج٣، ص٥٠٠ و ٦١٤؛ ج٤، ص ٣٦٦ـ ٣٦٧؛ ج٦، ص ٥٤٥ بنگريد.

البته فيض به صرف آوردن احتمال‌ها بسنده نمى‌كند بلكه در بسيارى از موارد با استفاده از روايات ديگر يا شواهد داخلى خود روايات، به انتخاب يكى از احتمال‌ها مى‌پردازد.[٤]

١٨. تتبّع موارد ورود يك روايت در كتب اربعه و غيره

هرگاه روايتي در موارد متعددي از كتب اربعه آمده است، فيض به آن اشاره مي‌كند.[٥]

١٩. رعايت امانت در نقل سند و متن

اگر روايتى در يكى از منابع، تفاوت اندكى با ساير مصادر داشته باشد، فيض آن را تذكّر مى‌دهد؛ هر چند موجب تغييرى در اعتبار يا معناى روايت نمى‌شود.[٦]

[١]. همان، ج‌٦، ص‌٥١٧. (نمونه‌های دیگری از شرح تشبیه‌ها را در همان، ج١، ص٢٠٥؛ ج٣، ص٦٨٦؛ ج١٠، ص١٣٤ بنگرید.)

[٢]. هنگام فوت يك انسان مؤمن،شياطين فراوانى كه سعى در گمراه كردن او داشتند، به سراغ همسايه‌هاى او مى‌روند.

[٣]. همان، ج‌٥، ص‌٧٥٨ ـ ٧٥٩.

[٤]. همان، ج‌١، ص‌١٥٥ـ ١٥٧.

[٥]. سوره بقره، آیه١٨٧.

[٦]. همان، ج‌١، ص‌١٨٧. ترجمه شعر: آن كسى كه علم را در اختيار جاهلان قرار دهد، علم را ضايع و نابود ساخته است و هر كس علم را از كسانى كه اهليّت آن را دارند، دريغ دارد، (درحقّ آنان) ستم كرده است.