علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦٠ - روايات اهلبيت در منابع اهلسنت
احمد بنحنبل در مسند خود تنها هجده روايت از طريق امام حسن نقل كرده است كه اين ميزان، با حذف مکررات، به هشت روايت ميرسد. (نمودار شمارة ٤)[١] در حالي كه تعداد روايات برخي از افراد همطبقة ايشان در اين كتاب بسيار بيشتر از اين است؛ براي نمونه، تعداد روايات عبدالله بن عمر بيش از دو هزار،[٢] تعداد روايات انس بن مالك حدود ٢١٩٤ روایت،[٣] تعداد روايات عبدالله بن عمروعاص حدود ٦٢٦ روايت[٤] و تعداد روايات عبدالله بن عامر بن ربيعه حدود سي روايت است.[٥]
بخاري در كتاب خود هيچ روايتي از امام حسن روايت نكرده است. در حالي است كه وي بيش از سيصد روايت از عبدالله بن عمر آورده است.
مسلم نيز، همانند استادش بخاري، هيچ روايتي از امام حسن در كتابش ذكر نكرده است؛ در حالي كه بيش از دويست روايت از صحابي همطبقة ايشان، يعني ابنعمر، روايت كرده است.
ابنماجه تنها يك روایت از ايشان در سنن خود ذكر كرده است؛ در حالي كه در كتاب او بيش از هشتاد روايت از عبدالله بن عمر نقل شده است.
ابوداود نيز تنها يك روايت از امام حسن روايت كرده است؛ در حالي كه در كتاب او بيش از ١٣٠ روايت از عبدالله بن عمر نقل شده است.
ترمذي پنج روايت از امام مجتبي در سنن خود نقل كرده كه يك روايت آن تكراري است؛ در حالي كه تعداد روايات او از عبدالله بن عمر، بدون حذف مكررات، بيش از نود روايت است.
نسایی نه روايت از امام حسن آورده كه سه روايت آن تكراري است. اين رقم، به هيچ روي، با آمار روايات عبدالله بن عمر در سنن نسایی مقايسهكردني نيست؛ زيرا روايات او بيش از ١٣٠ روايت است.
الدارمی تنها چهار روايت از امام حسن نقل كرده كه يك روايت آن تكراري است؛ در حالي كه روايات ابنعمر در اين كتاب افزون بر ٢٥ روايت است.
حاكم نيز تعداد بسيار كمي از روايات امام حسن را نقل كرده است. او تنها سه روايت از ايشان نقل کرده است؛ در حالي كه او در مقام روايت از عبدالله بن عمر بيش از نود روايت آورده است.
بيهقي اندكي بيش از ديگران به روايات ايشان توجه كرده و هفده روايت از امام حسن در كتاب خود نقل كرده است كه اين تعداد، با حذف مکررات، به پانزده روايت ميرسد. او از عبدالله بن عمر بيش از ٩٥٠ روايت نقل كرده است كه اين رقم در مقايسه با ميزان روايات امام حسن بسيار زياد است.
متقي هندي در مقايسه با ديگران بيشترين روايات را از امام حسن روايات كرده است. او حدود ٥٢ روايت از ايشان در كتاب خود آورده است كه اين تعداد، با حذف مکررات، به ٤٨ روايت ميرسد. با اين همه، مرويات او از ابنعمر بيش از ١٥٠ روايت است كه از ميزان روايات امام حسن بيشتر است.
[١]. همان.
[٢]. معجم رجال الكتب التسعة، ج١، ص٣٢٩؛ طبقات خليفة بن خياط، ص٤٠٣.
[٣]. تلقيح فهوم اهل الأثر، ص٢٦٧؛ بقي بن مخلد و مقدمة مسنده، ص٩٤؛ اصحاب الفتيا، ص٦٢؛ اسماء الصحابة الرواة، ص١٤٣.
[٤]. تلقيح فهوم اهل الأثر، ص٢٦٧.
[٥]. المسند الجامع، ج٥، ص١٩٣ـ١٨٦.