علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦ - نگاهی به جایگاه علمی علی بن ابراهیم قمی
٢. ابوعبدالله، حسین بن محمد بن عامر اشعری؛ راوی تفسیر گوید:
اخبرنا الحسین بن محمد بن عامر، عن المعلی بن محمد البصری، عن ابن ابیعمیر، عن ابی جعفر الثانی٧ فی تفسیر قوله تعالی: Gيَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِF[١].و[٢]
٣. ابو علی محمد بن ابیبکر همام بن سهیل بغدادی کاتب (م ٣٣٦ق)؛ راوی تفسیر گوید:
حدثنا محمد بن همام، قال: حدثنا جعفر بن محمد بن مالک، قال: حدثنا القاسم بن الربیع، عن محمد بن سنان، عن عمار بن مروان، عن منخل، عن جابر، عن ابی جعفر٧ فی قوله تعالی: Gفِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّـهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُF[٣].و[٤]
شیخ آقا بزرگ تهرانی در کتاب خود اسامی گروهی دیگر از کسانی را که جامع تفسیر از ایشان روایت کرده، آورده است. در اینجا به نام برخی از آنها اشاره میشود:
١. ابوالحسن علی بن حسین سعدآبادی قمی، روایتکننده از احمد بن ابوعبدالله برقی،
٢. شیخ ابوعلی احمد بن ادریس بن احمد اشعری قمی (م ٣٠٦ق)،
٣. شیخ ابوعبدالله محمد بن احمد بن ثابت، روایتکننده از حسن بن محمد بن سماعه (م ٢٦٣ق)،
٤. ابو جعفر محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری قمی، روایتکننده کتاب قربالاسناد از پدرش،
٥. محمد بن ابوعبدالله، ابوالحسین محمد بن عون اسدی (م ٣١٢ق)، از مشایخ کلینی،
٦. حُمید بن زیاد نینوایی (م ٣١٠ق)، از مشایخ کلینی،
٧. حسن بن علی بن مهزیار، از پدرش علی،
٨. ابوالقاسم حسنی، روایتگر تفسیر الفرات از مؤلف آن فرات و علی بن ابراهیم همعصر بودند،
و...
گفتنی است که در میان روایات علی بن ابراهیم ـ که در کتاب الکافی و کتابهای دیگر نقل شده ـ روایتی به نقل از افراد یاد شده به چشم نمیخورد.[٥] این نکته دلیلی بر این ادعاست که راوی تفسیر از این مشایخ، بدون واسطة علی بن ابراهیم، روایت کرده است.
توثیق کسانی که در اسناد تفسیر واقع شدهاند
برخی از عالمان رجال، بر اساس آنچه در ابتدای تفسیر القمی آمده، تمامی کسانی را که در اسناد روایات منتهی به معصومان: این تفسیر واقع شدهاند، توثیق کردهاند. در مقدمة کتاب آمده است:
[١]. تفسیر القمی، ج٢، ص٣٣١.
[٢]. سوره مائده، آیه١.
[٣]. تفسیر القمی، ج١، ص١٦٨.
[٤]. سوره نور، آیه٣٦.
[٥]. تفسیر القمی، ج٢، ص٧٩.