بررسي نظريه هاي نجات و مباني مهدويت - ابراهیم آودیچ - الصفحة ١٣٤ - ١ ـ سوشيانت
بقية السيف آنان مى بينيم. او در عين آن كه آرمان هاى زرتشتى ـ چون غلبه بر منش بد و اهريمن ـ را به انجام مى رساند، نقطه ى اوج پهلوانان و حماسه آفرينان هم هست. اين همه با روح كلّى يشت ها هماهنگى كاملى دارد; زيرا درين سروده ها، همواره كوشش قابل تشخيصى براى آشتى دادن باورهاى كهن و آموزه هاى زرتشت، ديده مى شود.[١] بندهاى ذكر شده از زامياديشت، تلاقى باورهاى كهن آريايى راجع به سوشيانتِ پهلوان، با دين مدارى پس از زرتشت را نشان مى دهد.
٣ ـ ١ ـ سوشيانت در متون زرتشتى پس از اوستا
برخلاف اوستا،انديشه ى سه موعودىكه از پىهم خواهند آمد، در متون دينى زرتشتى چون:«بُندَهِشْن»[٢]، «دينكِرْت»[٣]، «زَنْدِوُهومَن يَسْنْ»[٤] و«جاماسب نامه»[٥] و غيره... با گسترش فوق العاده اى مطرح شده و شاخ و برگ فراوانى يافته
[١]ـ زينر، آر.سى، طلوع و غروب زرتشتى گرى، (ترجمه ى تيمور قادرى)، ص ص ١٠٩ ـ ١١٢.
[٢]ـ بندهشن را مى توان به «آفرينش آغازين» معنا كرد و كتابى است كه در قرن سوّم هجرى توسط «فَرن بغ دادَگى» گردآورى شده است. اين كتاب علاوه بر مباحثى در چگونگى خلقت، اشارات مفصّلى به نجوم دارد.
[٣]ـ دينكرت يا دينكرد، بزرگ ترين و مهم ترين كتاب زرتشتى است كه در اصل مشتمل بر ٩ دفتر بوده است. امروزه دو بخش نخستين آن در دست نيست. مؤلفان آن يكى «آذر فرنبغ» بوده و ديگرى «آذرباد» نام داشته است كه اين دوّمى كتاب را از نو تحرير و تكميل و تصحيح كرده، و نيز دفتر نهم را برآن افزوده است. تاريخ انشاى آن را قرن سوّم هجرى دانسته اند.
[٤]ـ اين كتاب در اصل براساس «بهمن يشت»، تأليف شده و مشتمل بر پيش گويى هايى از دوره ى آخرالزّمان است. به اعتقاد برخى محققان، زمان نگارش نسخه ى اصلى آن را بايد در دوران پيش از اشكانيان، جستجو كرد; در اين باره ر . ك: تاريخ ايران كمبريج، (گردآورى: احسان ريشاطر)، [ترجمه ى انوشه]، ج ٣، ص ٢٧.
[٥]ـ موضوع اين كتاب پيش گويى هاى جاماسپ، وزير زرتشتى گشتاسپ شاه كيانى، درباره ى رخ دادهاى آخرالزّمان است.