س ٢٧٦- گاهى پزشك معالج، براى بهوش آوردن يا بكار افتادن قلب بيمار ناچار مى‌شود سيلى به بيمار بزند، يا ماساژ بدهد كه گاهى موجب سياه شدن صورت يا شكسته شدن استخوان سينه و پهلوى بيمار مى‌شود و گاهى عوارض ديگر بوجود مى‌آيد و چه‌بسا موجب تلف شدن بيمار شود، اصولًا اين اعمال تا چه حدود و با چه شرايطى جايز است؟ و در موارد جواز، آيا موجب ضمان و ديه هم مى‌شود؟

ج- بطور كلى چنانچه به نظر پزشك متخصص، اين اعمال، در مقام معالجه لازم باشد و از طرف بيمار يا ولى شرعى مجاز در معالجه حتى در صورت لزوم اين قبيل اعمال، باشد- كه معمولًا و لو با اذن فحوى چنين است- و افراط و تفريط و تقصيرى هم در بين نباشد، بعلاوه قبل از اقدام به معالجه اخذ برائت نيز كرده باشد، با چنين شرايط و مقدماتى، اصل اين اعمال در حدّ ضرورت جايز و موجب ضمان و ديه هم نمى‌شود. همانگونه كه در عمل جراحى روى افراد، اين امور رعايت و ضمان و ديه‌اى هم متوجه پزشك نمى‌شود، اما اگر پزشك متخصص و ماهر نباشد، يا بدون اجازه و بدون اخذ