ضمناً زدن و تنبيه بدنى گاهى موجب ديه مى‌شود كه به قرار ذيل است: اگر سيلى زدن به صورت موجب سرخى صورت شود بايد ٥/ ١ مثقال شرعى طلاى مسكوك كه هر مثقال ١٨ نخود است به او بپردازند. و اگر موجب كبود و سبز شدن صورت شود ٣ مثقال. و اگر سياه شد ٦ مثقال و اگر جاى ديگر بدن بواسطه زدن سرخ يا كبود يا سياه شد، بايد نصف آنچه گفته شد بعنوان ديه پرداخت شود.

س ٢٦٦- شخصى به گمان خودش با غرض عقلايى، كسى را زده است مثلًا به منظور تأديب يا به قصد نهى از منكر زده است، آيا در اين فرض ديه يا ارش ثابت است؟

ج- بلى در هر موردى كه زدن، مجوّز شرعى نداشته و با اذن حاكم شرع نباشد ديه يا ارش ثابت است.

س ٢٦٧- شخصى پوست بند انگشت شست (ابهام) كسى را خراش داده و كمى پوست آن را پاره كرده است ولى خون نيامده، ديه آن چه مقدار و چگونه محاسبه مى‌شود؟

ج- در فرض سؤال كه پوست را خراش داده ولى خون نيامده است، ديه آن نصف دينار (نه نخود طلاى سكّه‌دار) يا قيمت آن مى‌باشد و فرقى نيست كه پوست را كم خراش داده باشد يا زياد، با تيغ و چاقو زده باشد يا با سوزاندن و داغ كردن و غيره. [١]

[١]- بنا بر مشهور بين فقها، نسبتى كه در جراحات وارده بر سر، با ديه كامله هست، در جراحات وارده بر هر عضوى، با ديه آن عضو اگر ديه مقدره دارد، محاسبه مى‌شود، بنابراين اگر پوست يك دست پاره شود، چون ديه مقدره يك دست، پنجاه شتر يا پانصد دينار است و ديه پاره شدن و خراش پوست سر يك صدم ديه كامل انسان است، پس ديه آن روى اين حساب، يك صدم ديه دست، يعنى نصف شتر يا پنج دينار است، و اگر پوست يك بند از انگشت ابهام كه دو بند دارد، پاره شود، چون ديه يك بند آن پنج شتر يا پنجاه دينار است، به حساب يك صدم ديه آن، يك بيستم شتر يا نصف دينار (يك‌صدم پنجاه دينار) است. و اگر پوست يك بند از ساير انگشتان كه سه بند دارند، پاره شود، چون ديه مقدّره يك بند، سه شتر و ثلث آن، يا سى و سه دينار و ثلث دينار است. به حساب يك صدم، يك سى‌ام شتر يا يك ثلث دينار است. و اگر جراحت وارده بر يك شست، به گوشت برسد و كمى از آن را هم پاره كند، ديه آن دو صدم از پنجاه شتر يا دو صدم از پانصد دينار است (كه ديه يك دست مى‌باشد) (يعنى ديه، يك شتر، يا ده دينار است چون همين زخم اگر بر سر و صورت واقع شود، ديه آن دو شتر يا بيست دينار كه دو صدم ديه كامله است مى‌باشد) و اگر جراحت وارده بر يك بند انگشت شست، مثلًا به گوشت برسد و كمى از گوشت را هم پاره كند، ديه آن به حساب دوصدمِ يك‌دهم شتر يا يك دينار مى‌شود و به همين حساب، ساير مراتب جراحات وارده بر بدن، محاسبه و ديه تعيين مى‌شود. اما اگر جراحت، بر عضوى وارد شود كه ديه مقدّره ندارد ديه آن ارش و با حكومت تعيين مى‌شود. و اللَّه العالم (به تفصيل الشريعه فى كتاب الديات- دية الشجاج و الجراح، مسأله ٦ و جواهر الكلام، ج ٤٢، ص ٣٥٠ و مهذب الأحكام، ج ٢٩، ص ٢٩٩ مراجعه شود).