معاد و جهان پس از مرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٦ - رؤيا و خواب ديدن

١- تفسير مادى‌

٢- تفسير روحى‌

ماديها مى‌گويند رؤيا چند علت مى‌تواند داشته باشد:

الف: ممكن است خواب ديدن و رؤيا نتيجه مستقيم كارهاى روزانه انسان باشد يعنى؛ آنچه را انسان در روزهاى گذشته انجام داده به هنگام خواب در مقابل فكر او مجسم گردد.

ب: ممكن است يك سلسله آرزوهاى برآورده نشده باعث ديدن خوابهايى شود، همان طور كه شخص تشنه، در خواب آب مى‌بيند و كسى كه در انتظار سفر كرده‌اى است خواب آمدن او از سفر را مى‌بيند (و از قديم گفته‌اند: شتر در خواب بيند پنبه دانه! ...).

ج: ممكن است ترس از چيزى باعث شود كه انسان خواب آن را ببيند، زيرا مكرر تجربه شده كسانى كه در خانه تنها از دزد وحشت دارند شب خواب دزد مى‌بينند (ضرب المثل معروف «دور از شتر بخواب و خواب آشفته مبين» اشاره به همين حقيقت است). [١]

فرويديستها و پيروان مكتب فرويد يك نوع تفسير و تعبير مادى ديگرى براى خواب دارند؛ آنها طى مقدمات مشروحى اظهار مى‌دارند كه: خواب و رؤيا عبارت است از ارضاى تمايلات واپس زده و سركوفته‌اى كه هميشه با تغيير و تبديلهائى براى فريب «من» به عرصه خودآگاه روى مى‌آورند. [٢]

توضيح اينكه: بعد از قبول اين مسئله كه روان مشتمل بر دو بخش است.

«بخش آگاه‌» (آنچه به تفكرات روزانه و معلومات ارادى و اختيارى‌

[١]. اقتباس از پسيكولوژى دكتر ارانى، صفحه ١٩٦.

[٢]. اصول روانكاوى فرويد، صفحه ١٣٦.