معاد و جهان پس از مرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٢ - مسئله خلود و عذاب جاودان

و از ٤٤ مورد كه كلمه «خالدين» به كار رفته سيزده مورد مربوط به اين قسمت مى‌باشد، گاهى علاوه بر تعبير به خلود، با عبارات ديگرى جاودانگى پاداش و كيفر مشخص شده است.

مثلًا در سوره هود در مورد نيكوكاران سعادتمند مى‌خوانيم: «وَ أَمَّا الَّذينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدينَ‌فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ اْلأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ؛ اما سعادتمندان، در بهشت تا آسمان و زمين برپاست باقى مى‌مانند- مگر آنچه را كه خدا بخواهد- اين بخششى است قطع نشدنى». [١]

و در مورد شقاوتمندان مى‌گويد:

«خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ اْلأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّك‌؛ آنها، تا آسمان و زمين برپاست در دوزخ مى‌مانند، مگر آنچه خدا بخواهد». [٢]

روشن است كه استثناء آخر آيه (مگر آنچه را خدا بخواهد) به معنى قطع پاداش و كيفر نيست، بلكه بيان قدرت پروردگار است يعنى نه آنكه خيال شود با چنان پاداش و كيفرى كار از دست خدا بيرون مى‌رود، نه، همه چيز همچنان در قبضه قدرت اوست.

شاهد اين سخن ذكر جمله: «عَطاءَ غَيْرَ مَجْذُوذِ؛ (اين بخششى است قطع نشدنى) بعد از استثناء مذكور است.

به علاوه اگر كسى در دوام كيفر بدكاران ترديد كند در دوام پاداش نيكو كاران جاى ترديدى وجود ندارد و اين قرينه ديگرى است بر آنچه گفتيم (دقت كنيد).

[١]. سوره هود (١١)، آيه ١٠٨.

[٢]. سوره هود (١١)، آيه ١٠٧.