معاد و جهان پس از مرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٤ - ٤- پديدههاى روحى با كيفيات مادى همانند نيستند

سؤال پيش مى‌آيد كه آن پرده بزرگى كه ميكروفيلمهاى ذهنى ما روى آن به صورت عظيم منعكس مى‌گردد كجاست؟ آيا اين پرده بزرگ همان سلولهاى مغزى هستند؟ قطعاً، نه. و آن نقشه جغرافيايى كوچك را كه ما در عدد بزرگ ضرب مى‌كنيم و تبديل به نقشه عظيمى مى‌نمائيم، مسلماً محلى لازم دارد، آيا مى‌تواند سلولهاى كوچك مغزى باشد.

به عبارت روشنتر: در مثال ميكروفيلم و نقشه جغرافيائى آنچه در خارج وجود دارد، همان فيلمها و نقشه‌هاى بسيار كوچك هستند ولى در نقشه‌هاى ذهنى ما چنين نيست، اين نقشه‌ها درست به اندازه وجود خارجى آنها مى‌باشند و قطعاً محلى لازم دارند به اندازه خودشان اينها از هر تابلو نقاشى رنگين‌تر و زنده ترند چگونه نياز به محلى ندارند و مى‌دانيم سلولهاى مغزى كوچكتر از آن است كه بتواند آنها را با آن عظمت منعكس سازد.

كوتاه سخن اينكه: ما اين نقشه‌هاى ذهنى را با همان بزرگى كه در خارج دارند تصور مى‌كنيم و اين تصوير و تصور عظيم نمى‌تواند در سلول كوچكى منعكس گردد، بنابراين نيازمند محلى غير از آن است و از اينجا به وجود حقيقتى مافوق اين سلولها پى مى‌بريم كه مافوق جهان ماده است.

٤- پديده‌هاى روحى با كيفيات مادى همانند نيستند

دليل ديگرى كه مى‌تواند ما را به استقلال روح و مادى نبودن آن رهنمون گردد اين است كه: در پديده‌هاى روحى، خواص و كيفيتهائى مى‌بينيم كه با خواص و كيفيتهاى موجودات مادى هيچ گونه شباهت ندارد.

زيرا: موجودات مادى «زمان» مى‌خواهند و جنبه تدريجى دارند.