فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥١ - گفتارى در حكم تشريح سيدمحسن خرازى

چند تنبيه:

تنبيه نخست: از ظاهر گفتار فقها به دست مى‌آيد كه تشريح بدن ميّت مسلمان ديه دارد و ديه آن برابر ديه اى است كه براى اسقاط جنين پيش از دميدن روح درآن اعلام شده است صاحب جواهر مى‌گويد:

برابر فتواى مشهور ميان فقها ديه بريدن سرميّت مسلمان آزاد صد دينار است؛ بلكه از كتاب هاى خلاف، انتصار، غنيه، اجماع براين حكم نقل شده است. (٤٧)

دليل بر اثبات ديه، موثقه عبداللّه بن سنان از امام صادق(ع) است، كه درآن امام(ع) در باره مردى كه سرميّتى را بريده بود فرمود:

عليه الدية، لانّ حرمته ميّتا كحرمته و هو حيّ؛ (٤٨)

ديه براو واجب است؛ زيرا حرمت شخص مسلمانى كه سرش بريده شده است، پس از مرگ بسان حرمت او درحال حيات است.

اما دليل برمقدار ديه تشريح ميّت (صد دينار) روايت حسين بن خالد است كه صاحب جواهر از آن به «حسن» ياد كرده و فقها بدان عمل كرده اند. محمد بن يعقوب از علىّ بن ابراهيم و او از پدرش از محمدبن حفص از حسين بن خالد از امام موسى بن جعفر(ع) روايت مى‌كند:

از امام صادق(ع) درباره مردى كه سرميّتى را بريده بود سؤال شد؛ فرمود: خداوند هرآنچه را از اين شخص در حال حيات حرام دانسته، پس از مرگ نيز حرام اعلام كرده است. پس هركس نسبت به بدن ميّت كارى انجام دهد كه اگر آن كار را با بدن شخصى زنده انجام مى‌داد باعث مرگ او مى‌شد، ديه براو واجب است.


(٤٧) جواهر، ج٤٣، ص٣٨٤.
(٤٨) وسائل الشيعه، ج١٩، ص٢٤٨، باب٢٤ از ابواب ديات اعضا، ح٤.