فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٢ - گفتارى در حكم تشريح سيدمحسن خرازى

حسين بن خالد گويد:

از امام كاظم(ع) درمورد صحّت اين روايت پرسيدم. امام فرمود:

امام صادق(ع) راست فرمود. رسول خدا(ص) نيز چنين فرموده است.

عرض كردم، پس هركس سرميّتى را قطع كند يا شكم اورا بشكافد يا با بدن ميّت كارى انجام دهد كه نظير آن كار باعث مرگ انسان زنده مى‌شود، آيا ديه كامل قتل نفس به عهده او مى‌آيد؟ فرمود: نه. ليكن ديه اى كه برعهده اوست ديه قتل جنينى است كه پيش از دميدن روح در شكم مادرش كشته شود و آن ديه صد دينار است و اين ديه به ورثه ميّت مى‌رسد [ درحالى كه] ديه شخص زنده به خود او مى‌رسد نه به ورثه. (٤٩)

برقى اين روايت را در كتاب محاسن از پدرش از اسماعيل بن مهران از حسين بن خالد نقل كرده است.

از ظاهر كتاب جامع الرواة به دست مى‌آيد كه مقصود از حسين بن خالد همان صيرفى است. (٥٠) دراين صورت طريق برقى در محاسن موثّق خواهد بود. مرحوم شيخ طوسى نيز همين روايت را با سند خود از على بن ابراهيم با همين سلسله راويان آورده است؛ چنان كه روايت مزبور را به سند خود از محمدبن على بن محبوب از محمد بن حسين از محمد بن اشيم از حسين بن خالد نقل كرده است. (٥١)

به هرحال، از آن جا كه برخى از اسناد اين روايت معتبر بوده و از طرفى فقها به آن عمل كرده اند براى اثبات مقدار ديه تشريح ميّت (صد دينار) كفايت مى‌كند. با اين توضيح روشن مى‌شود كه ديه تشريح ميّت برابر با ديه جنين پيش از دميدن روح درآن است. از طرف ديگر اين كه ما در مواردى تشريح بدن ميّت را استثنا كرده و آن را مجاز دانستيم، معنايش آن نيست كه ديه ساقط مى‌شود مگر آن كه ادامه حيات مسلمانى منوط به تشريح


(٤٩) وسائل الشيعه، ج١٩، ص٢٤٨، باب٢٤ از ابواب ديات اعضا، ح٢.
(٥٠) جامع الرواة، ج١، ص٢٣٨.
(٥١) جامع الرواة، ج١، ص٢٣٨.