فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧ - قسامه تعددّ افراد يا تكرار قسم؟*

علماى اهل سنت دراين باره مختلف است. برخى آن را به طور مطلق قبول و برخى ديگر آن را به طور مطلق رد كرده و خلاف اصل دانسته اند و برخى نيز درخصوص اثبات ديه آن را قبول كرده‌اند. در روايات ائمّه ما ضمن باز تاب اختلاف آراى اهل سنت، تأكيد شده كه حقّانيت قسامه نزد ما مكتوب بوده و قسامه از جانب پيامبر اكرم(ص) تأسيس شده و خود ايشان در ماجراى انصار و يهود، طبق آن حكم فرموده است و ناچار بايد آن را پذيرفت. نيز تأكيد شده كه با وضع قسامه خون مسلمانان حفظ شده و مانع از آن مى‌شود كه فاسقان و فاجران، دشمنان خويش را پنهانى و بى خبر بكشند. روايت حنان بن سدير نيز شاهدى بر استنكار رأى عامّه از سوى ائمّه(ع) است. دراين روايت از قول امام صادق(ع) آمده است:

سألني ابن شبرمة: ما تقول في القسامة في الدم؟ فأجبته بماصنع النبي(ص). فقال: أرأيت لو لم يصنع هكذا كيف كان القول فيه؟ قال: فقلت له: أمّا ما صنع النبي(ص) فقد أخبرتك به و أمّا مالم يصنع فلا علم لي به؛ (٥)

ابن شبرمه از من پرسيد: شما در باره قسامه براى اثبات قتل چه مى‌گوييد؟ به آنچه پيامبر انجام داد پاسخ دادم. گفت: اگر پيامبر چنان نمى‌كرد، شما در مورد قسامه چه مى‌گفتيد؟ گفتم: من تو را از آنچه پيامبر انجام داد آگاه كردم، امّا از آنچه انجام نداد، آگاهى ندارم.

روايت سليمان بن خالد نيز شاهد ديگرى است:

قال أبو عبداللّه‌(ع): سألني عيسى و ابن شبرمة معه عن القتيل يوجد في أرض القوم؛ فقلت: وجد الانصار رجلا في ساقية من سواقي خيبر؛ فقالت الانصار : اليهود قتلوا صاحبنا. فقال لهم رسول اللّه(ص): لكم بيّنة؟ فقالوا: لا . فقال: أفتقسمون؟ فقالت الانصار: كيف نقسم على مالم نره؟ فقال: فاليهود يقسمون. فقالت الانصار: يقسمون على صاحبنا؟ قال: فودّاه رسول اللّه(ص) من عنده.فقال ابن شبرمة: أرأيت لو لم يؤده النبي(ص)؟


(٥) وسائل، ج١٩، ص١١٨، باب ١٠ از ابواب دعوى القتل و مايثبت به، حديث٤.