فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٠ - پژوهشى در فقه شيخ طوسى (مبانى فقهى) سيدمهدى طباطبايى

از سنت هاى حج بلند گفتن لبّيك(تلبيه) است و استلام اركان كعبه و روزهاى منى را درك كردن و رمى جمره و حلق يا تقصير و قربانى است، اگر عمره مفرده باشد و اگر تمتّع باشد، هدى براو واجب است. (٢٥)

دركتاب جمل و عقود نيز به اين قول اشاره مى‌كند. (٢٦) مستند اين حكم نيز همان آيه مذكور و ظاهر آن است و مى‌بينيم كه براين اساس، خلاف مشهور پيش مى‌رود.

گمان نرود كه اين امر در مورد عمره مفرده است؛ چون قيد عمره مفرده را تنها در مورد قربانى آورده، به علاوه علامه درمختلف نيز حجّ تمتّع را برداشت كرده است.

٥. بلوغ

از آن جا كه عدم بلوغ، يكى از سبب هاى حجر است، معمولا فقيهان اماميّه و عامّه، از جمله شيخ به تناسب اين مقام، در باب حجر به بحث در باره بلوغ و حدود آن مى‌پردازند.

شيخ علائم بلوغ را پنج امر ذكر مى‌كند: خروج منى، خروج حيض، حمل، انبات شعر، سن؛ كه سه مورد آن ميان دختر و پسر مشترك است.

در مورد خروج منى ، به طور ضمنى مستند آن را آيه {و إذا بلغ الاطفال منكم الحلم...} (٢٧) مى‌داند و «حلم» را به معناى مطلق خروج منى مى‌گيرد؛ زيرا در مورد خروج منى فرقى ميان خروج آن درخواب يا بيدارى، يا از روى اختيار و غير آن نمى‌گذارد و سپس دليل اين اطلاق را آيه ذكر مى‌كند. (٢٨)

وى باردارى را علامت حقيقى بلوغ نمى‌داند، بلكه علامتى براى علم به بلوغ برمى


(٢٥) تبيان، ج٢، ص١٥٤.
(٢٦) الجمل و العقود، ص٢٢٩.
(٢٧) نور، آيه٥٩.
(٢٨) مبسوط، ج٢، ص٢٨٢.