پيش از رسيدگى به احتمالات، لازم به ياد آورى است اين بحث درخصوص عقد صحيح مطرح است؛ زيرا در عقد فاسد مورد توافق همه فقهاست كه تا قبض نشود ضمان نيست؛ چون فرض، فساد عقد است و هيچ گونه نقشى در ايجاد ضمان ندارد. از اين رو فقها براى تصحيح نسبت ضمان به عقد فاسد در جمله« يضمن بفاسده» توجيهاتى كرده اند. (١٥)

از سوى ديگر ثمره فقهى ميان اين كه «با» به معناى ظرفيت باشد يا سببيت اين است كه در صورت دوم ضمان درعقد فاسد هنگامى ثابت مى‌شود كه عقد صحيح به گونه مستقل موجب ضمان باشد نه با شرط ولى اگر «با» به معناى ظرفيت باشد در هر جا كه عقد صحيح ضمان داشته باشد عقد فاسد هم ضمان خواهد داشت، چه ضمان از خود عقد ناشى شود يا از شرط. بنابراين عقد وديعه صحيح موجب ضمان نيست ولى اگر شرط ضمان شود اين شرط موجب ضمان خواهد بود.دراين صورت اگر «با» به معناى سببيت باشد ضمان در عقد وديعه فاسد، ضمان نخواهد بود هر چند شرط فساد شده باشد و اگر «با» به معناى ظرفيت باشد عقد وديعه فاسد ـ كه شرط ضمان شده ـ ضمان آور است.

پس از ياد آورى ثمره اختلاف در معناى «با»، به نظر مى‌رسد اين حرف به معناى ظرفيت است؛ زيرا سياق عبارت ظهور دارد در اين كه «با» در جمله «يضمن بصحيحه» با جمله «لايضمن بفاسده» به يك معناست و اگر «با» به معناى سببيت باشد معناى «با» در عقد صحيح و فاسد تفاوت خواهد كرد؛ چون عقد فاسد هيچ تأثيرى در تحقق ضمان ندارد. بر خلاف عقد صحيح كه علت تامّه يا ناقصه در ضمان است. از سوى ديگر اگر«با» به معناى سببيت باشد درمواردى كه ضمان درعقد صحيح ناشى از شرط باشد شامل نمى‌شود، درحالى كه اين موارد نيز داخل درمورد بحث است.

ادله ديگرى درباره صحت اين مدعا ممكن است اقامه شود كه جهت طولانى نشدن از ذكر آنها خوددارى مى‌شود و از آن جا كه «با» به معناى ظرفيت است نوبت به بحث از اين كه سببيت تام صحيح است يا ناقص، نمى‌رسد.

(١٥) از جمله اين كه هرچند درعقد فاسد منشأ ضمان قبض است، ليكن چون دو طرف عقد ، قبض و اقباض را مستند به عقد مى‌كنند، ضمان به عقد نسبت داده مى‌شود.