فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣ - قسامه تعددّ افراد يا تكرار قسم؟*

مى‌رسد، شش نفر قرارداد. در زخمهايى كه ديه آنها كمتر از هزار دينار است، نيز به همان نسبت از شش نفر كاسته مى‌شود.

تفسير اين نكته آن است كه هرگاه انسانى از ناحيه يكى از اين اجزاء شش گانه آسيب ببيند، اگر يك ششم بينايى يا شنوايى يا قدرت گفتار يا هر عضو ديگر خود را از دست داده باشد، خودش به تنهايى بايد سوگند ياد كند. اگر يك سوم بينايى اش آسيب ديده ،خود او به همراه يك نفر ديگر بايد سوگند ياد كند. اگر نصف بينايى اش آسيب ديده، خود او به همراه دو نفر ديگر بايد سوگند ياد كنند. اگر دو سوم بينايى اش آسيب ديده خود او به همراه سه نفر ديگر بايد سوگند ياد كنند. اگر چهار پنجم بينايى اش آسيب ديده خود او به همراه چهار نفر ديگر بايد سوگند يا د كنند و اگر تمام بينايى خود را از دست داده خود او به همراه پنج نفر ديگر بايد سوگند ياد كنند. قسامه همه جراحات به همين ترتيب است. اگر شخص آسيب ديده كسى را نداشته باشد كه با او سوگند ياد كند، خود او بايد سوگند را تكرار كند. بنابر اين اگر يك ششم بينايى اش آسيب ديده بايد يك بار سوگند بخورد و اگر يك سوم آن آسيب ديده بايد دو بار و اگر نصف آن آسيب ديده بايد سه بار و اگر دو سوم آن آسيب ديده بايد چهار بار و اگر پنج ششم آن آسيب ديده بايد پنج بار و اگر تمام بينايى‌اش آسيب ديده بايد شش بار سوگند بخورد، سپس ديه به او پرداخت شود.

همانند اين روايت را كلينى و صدوق و شيخ مفيد با اسناد خود به كتاب ظريف از امير المؤمنين(ع) نقل كرده اند. در ذيل روايت صدوق و شيخ مفيد آمده است:

و إن أبى أن يحلف لم يعط إلا ما حلف عليه ووثق منه بصدق والوالي يستعين في ذلك بالسؤال و النظر و التثبّت في القصاص و الحدود و القود. (١٣)

دراين دسته از روايات تصريح شده كه اگر كسى همراه مدعى نباشد خود او مى‌تواند سوگند را تكرار كند؛اما اين روايات در باب ديه جروح آمده اند.