نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٠ - بررسي نظرية حقوق طبيعي

نكرده است؛ اما مواردى پيش مى‏آيد كه همين قتل نفس نه‌تنها سلب حق نيست، بلكه امرى واجب و لازم است كه اگر صورت نگيرد موجب فساد و تضييع حق ديگران مى‏شود و حيات جامعه و انسان‌هاى ديگر به خطر مى‏افتد:«وَلَكُمْ فِى الْقِصَاصِ حَيَوةٌ يَا أُوْلِى الاَْلْبَابِ؛[١]». اگر فرد قاتل كشته نشود، موجب كشته شدن و از بين رفتن صدها فرد ديگر خواهد شد. پس براى حفظ حيات انسان‌هاى ديگر بايد کسي که مرتکب قتل شده، اعدام شود تا از تجاوز به حق حيات ديگران جلوگيري گردد.

اما اعلامية جهانى حقوق بشر اين ملاحظات را نمي‌پذيرد و مى‏گويد مجازات اعدام بايد مطلقاً لغو و ممنوع شود. صرف‌نظر از رفتار سياسى، از منظر بحث علمى، منطقاً چه دليلى وجود دارد كه اين حقوق مطلق است و هيچ استثنايى ندارد؟ اگر مى‏گويند به اين دليل كه طبيعت داده است، مى‏گوييم حق غذا خوردن را هم طبيعت داده است؛ آيا اين حق نيز مطلق است و انسان مى‏تواند هر غذايى را از هر كس و هر كجا باشد، بخورد؟ آيا مى‏تواند به بهانه اينكه گرسنه است در اموال ديگران تصرف کند؟ از اين گذشته، اگر همة حقوق مطلق باشند، ديگر وضع قانون لغو مى‏شود؛ يعني قوانينى كه در كشورها براى محدود كردن حيطة رفتار و قلمرو فعاليت افراد وضع شده، بى‏ثمر خواهد بود.

بنابراين، حقوق طبيعى، به معناي پذيرش موجودى به نام «طبيعت» كه حقوقى را به بشر اعطا مى‏كند، از لحاظ عقلي و منطقي قابل اثبات نيست. معناى معقول حقوق طبيعى مى‏تواند اين باشد كه مقتضاى طبيعت و ماهيت يك موجود، برخوردارى از سلسله حقوقى است كه دوام و بقايش به آنها بستگى دارد. با اين تفسير از حقوق طبيعي مي‌توان حقوقي را به طور اجمال اثبات کرد، اما اينكه حقوق مزبور مطلق باشند و هيچ گونه محدوديت و استثنايى را نپذيرند، از اين بيان استفاده نمى‏شود.