پاسخ استاد به جوانان پرسشگر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٠٢ - پرسش

شوند از دايره شمول آن عناوين و قوانين خارج نخواهند بود. و به همين دليل پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) فرمودند:

«مَا مِنْ شَىْء يُقَرِّبُكُمْ اِلَى الْجَنَّةِ وَ يُبَاعِدُكُمْ عَنِ النّارِ اِلاّ وَقَدْ اَمَرْتُكُمْ بِهِ وَ مَا مَنْ شَىء يُقَرِّبُكُمْ من النّار وَ يُباعِدُكُمْ عَنِ الْجَنَّةِ اِلاّ وَ قَدْ نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ»[١]

هيچ چيزى نيست كه شما را به بهشت نزديك كند و از جهنّم دور گرداند، مگر آن كه من شما را به آن فرمان داده‌ام‌؛ و هيچ چيزى نيست كه شما را به جهنّم نزديك كند و از بهشت دور گرداند، مگر آن كه شما را از آن بازداشتم.

البته چگونه حكم جزئيّات و رفتارهايى كه امروزه با آنها مواجهيم و ديگران يا خود ما آن را انجام مى‌دهيم بايد شناخت‌؛ امرى كاملا تخصّصى است كه نيازمند شناخت همه جانبه و عميق از اسلام و قوانين و ارزش‌ها و ملاك‌هاى آن است. اين امر تخصصى كه وابسته به سال‌هاى متمادى تلاش بى وقفه علمى در شناخت دين است، بايد توسط افرادى كه داراى صلاحيّت و شرايط علمى و اخلاقى هستند صورت پذيرد تا احكام جزئى و حلال و حرام مترتّب بر مصاديق و موضوعات را از آن عناوين كلّى استخراج كنند و آنها را تحت عناوين اوليّه يا عناوين ثانويّه و گاه به عنوان احكام حكومتى ارائه دهند و بى‌ترديد تشخيص مصاديق و احكام جزئى كه اصطلاحاً «فتوا» نام گرفته است، منطبق بر همان كليّاتى است كه در قرآن، سنّت رسول خدا(صلى الله عليه وآله) و سخنان ائمه معصومين(عليهم السلام) ذكر شده است.

در واقع اگر چه تك تك موارد، جزئيات و موضوعات در زمان پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) وجود نداشته‌اند و بعدها پيدا شده‌اند، اما مى‌توان گفت: «قضايا، موضوعات و جزئيات بى‌شمار ـ كه ميل به بى‌نهايت هم دارند ـ داراى دسته‌بندى‌هاى بى شمار نيستند.» هر مجموعه از اين قضايا مى‌تواند يك عنوان كلّى داشته باشد و آن عنوان مى‌تواند داراى حكم ويژه‌اى باشد‌؛ پس «حكم كلى ثابت و محدود و مصاديق آن بى‌شمار و متغيّر است».