جنگ و جهاد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢١٦ - ٢ امدادهاى غير طبيعى
اسلامى هستند و از نظر عِدّه و عُدّه در ضعيف ترين حالت به سر مىبرند. قرآن نيز در اين آيات با تعبير «أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ» به همين مطلب اشاره دارد. از اين رو به طور طبيعى مسلمانان نگران بودند كه با اين توان نظامى ضعيف چگونه مىتوانند با سپاه كفر مقابله كنند. اين نگرانى با مشاهده سپاه دشمن و تجهيزات آنان بيشتر هم شد؛ چرا كه آنان فقط از نظر تعداد، بيش از سه برابر سپاه اسلام بودند. در اين جا خداوند به پيامبرش پيغام داد كه ما سه هزار فرشته براى يارى شما فرو فرستاديم و اگر لازم باشد بيشتر نيز خواهيم فرستاد. در نهايت نيز با يارى همين فرشتگان، جنگ بدر با پيروزى چشم گير مسلمانان خاتمه يافت.
خداى متعال در ادامه مىفرمايد، اين يارى خداوند در واقع نتيجه شكيبايى و پرهيزكارى مسلمانان بود، و نكته مهم نيز همين است كه شرط يارى خداوند، پايدارى مسلمانان و رعايت تقوا از جانب آنها است و در صورت تحقق اين شرط، خداى متعال نيز بر اساس حكمت و مصلحت خويش از يارى آنان دريغ نخواهد كرد.
نكته ديگرى كه در اين آيات مورد اشاره قرار گرفته مسأله «توحيد افعالى» است. مىفرمايد، گرچه به ظاهر اين فرشتگان بودند كه به يارى مسلمانان آمدند و جنگ با كمك آنان به نفع مسلمانان خاتمه يافت، اما مؤمنان بايد متوجه باشند كه فرشتگان جز مأمورانى از جانب خداى متعال نيستند. كمك فرشتگان نبايد مؤمنان را از اين امر غافل كند كه سبب ساز و مؤثر اصلى خداى متعال است و هرگونه يارى و نصرتى در حقيقت از سوى او و به دست او است. از اين رو نقطه اصلى توجه آنان بايد خداى متعال باشد؛ و اين نكته اى است كه قرآن كريم در موارد مختلف، مكرر به