جنگ و جهاد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٦ - ترتيب آيات جهاد

انجام گرفت جنگ هايى بود كه جنبه دفاعى داشت يا مقابله به مثل بود و قصاصى محسوب مى‌شد. از اين رو نخستين آياتى كه در مورد جنگ و «جهاد» نازل شده، آياتى است كه جنگ دفاعى و جنگ قصاصى، يعنى دو قسم آخر از اقسام هشت گانه جنگ را تجويز و مطرح كرده است.

مسلمانان در آغاز به شدّت در اقليّت و ضعف بودند و به همين روى نيز از سوى مشركان و كفار مورد تهديد و فشار فراوان قرار مى‌گرفتند؛ تا آن جا كه مشركان آنان را از شهر و ديار و خاندان خود بيرون رانده بودند، جان و مالشان دست خوش تجاوز و تعدّى مشركان و كفّار قرار مى‌گرفت و شكنجه‌هاى جسمى و روحى فراوانى را تحمل مى‌كردند و حتى تعدادى از آن‌ها زير شكنجه كفّار جان باختند. از اين رو همين كه مسلمانان امكانات مادى لازم و كافى به دست آوردند و سلاح و سرباز تهيه ديدند، در برابر چنين دشمنان متجاوز، نابكار و تا دندان مسلح خود به دفاع و مقابله به مثل فرا خوانده شدند و نخستين آيات جهاد كه آنان را به دفاع ترغيب مى‌كرد بر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) نازل شد. در واقع با نزول اين آيات بود كه به پيامبر(صلى الله عليه وآله) و مسلمانان اجازه داده شد تا در برابر كفّار و مشركان به دفاع و مقابله به مثل بپردازند:

إِنَّ اللّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوّان كَفُور. أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ. الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقّ إِلاّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللّهِ النّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْض لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ؛١ محققاً خداوند از آنان كه ايمان آورده اند (در برابر كفار و