جنگ و جهاد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٥ - الف) تحريك غريزه انتقام  جويى و احقاق حق

خداوند در اين آيه از يك حقيقت روان شناختى استفاده كرده است. يادآورى و تأكيد خداوند بر اين حقيقت كه دشمن قبلا به مسلمان‌ها حمله كرده و با آن‌ها جنگيده است، به منظور تحريك حسّ انتقام جويى مسلمان‌ها است تا در جنگ با دشمن خود ترديد نكنند و انتقام خود را از او بگيرند. كاملا ممكن بود كه خداوند از تعابير ديگرى براى بيان حكم قتال استفاده كند و به جاى اين تعبير، مثلاً، بفرمايد: «قاتلوا فى سبيل اللّه المشركين» يا: «قاتلوا فى سبيل اللّه الذين اشركوا» و يا بفرمايد: «قاتلوا فى سبيل اللّه الكفّار» يا «الّذين كفروا»؛ ليكن هيچ يك از اين تعابير نمى‌توانست مقصود روان شناختى فوق را برآورده سازد.

در اين آيه اصطلاحاً مى‌توان گفت، تعبير «الذين يقاتلونكم» مُشعر به علّيّت است؛ يعنى از آن جا كه آن‌ها با شما مى‌جنگند بر شما است كه شما نيز با آن‌ها بجنگيد، و بدين سان مسلمانان را به دفاع از خويش و جنگ با كسانى كه به جنگشان آمده اند، برمى‌انگيزد. در آيه بعدى نيز با تعبير: «وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ؛ و از همان جا كه شما را بيرون راندند آن‌ها را بيرون برانيد» باز هم بيش از پيش، روح انتقام جويى را در مسلمانان برمى‌انگيزد تا مصمم تر به جنگ با دشمن برخيزند و در اين راه از هيچ كوششى دريغ نكنند.

در آيه اى ديگر مى‌فرمايد:

أَلا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَ هَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّة أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ؛١ چرا با