حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٩ - عقیق اندر یمن (بازیابی احادیث کتابهای مفقود امامیه در کتاب المحیط )

النبي ٩ قال لعليّ: «هذا إمامکم بعدي فاسمعوا له و أطیعوا » [٢٧٢] فأنکر إبراهیم أن یکون ذلک أصیلاً و قال: إنما نعتمد علی خبر الغدیر و المنزلة.

این گزارش می‌تواند برای اثبات وثاقت یا دست‌کم ممدوح‌بودن ابراهیم بن مهزیار، مورد بررسی قرار گیرد.

مطلب دیگری که نویسنده المحیط نقل کرده، دیدگاه یکی از عالمان امامی درباره ناصر اطروش [٢٧٣] است. پیش از آن وی بر امامیه خرده می‌گیرد که چرا واضحات تاریخی را انکار می‌کنند و زید بن علی را از پیروان امام صادق ٧ می‌شمرند. سپس می‌افزاید: امامیه حتی پا را فراتر نهاده و ناصر اطروش را نیز ــ که زیدی‌بودن او نیز برای زیدیان از مسلّمات بوده‌است ــ امامی‌مذهب قلمداد می‌کنند. وی می‌نویسد: «و قدرأیت کثیراً ( کبیراً ؟) منهم یتجاوز عن زید بن علي في هذا الحکم إلی الناصر للحقّ ٧ و یقول إنّه کان إمامیّاً و إنه ما کان یدّعي لنفسه الإمامة.»[٢٧٤] او سپس می‌گوید، وقتی سخن به این‌جا برسد بهتر است در برابر این گونه افراد سکوت کرد. سپس سخن عالمی امامی را به عنوان اعتراف و شاهدی بر زیدی‌بودن ناصر اطروش این‌گونه گزارش می‌کند:

و رأیت بعض علمائهم یقول إنّي کنت أقول: إنّ الناصر علیه السلام کان إمامیّاً و ما کان یدّعي الإمامة لنفسه حتّی لا أحتاج [إلی‌][٢٧٥] الوقیعة في کبار أهل‌البیت فقال لي بعض أصحابنا: لا تقل مثل هذا و انظر في ما عمله [٢٧٦] من کتاب الإمامة [٢٧٧] حتی تعرف مذهبه و تعصبه علی هذه العصابة[٢٧٨].

این گزارش می‌تواند برای ردیابی دیدگاه‌های متقدمان امامیه درباره مذهب ناصر اطروش مؤثر باشد.[٢٧٩]


[٢٧٢] . برای نزدیک به این مضمون ر.ک: الغدیر، ج ٢، ص ٣٩٥ به بعد و منابع یادشده در آن.

[٢٧٣] . الحسن بن علي بن الحسن‌ الاطروش، از چهره‌های سرشناس قرن سوم که زیدیان او را امام مشهور خود می‌دانند، ولی دانشمندان شیعه او را امامی‌مذهب به شمار می‌آورند (درباره او ر.ک: المصابیح، ص ٦٠٢ به بعد، معجم‌الرجال، ج ٥، ص ٢٨ به بعد).

[٢٧٤] . المحیط، جزء دوم، ص٣٠.

[٢٧٥] . «إلی» در نسخه نیست.

[٢٧٦] . در نسخه: «علمته»آمده است.

[٢٧٧] . در نسخه: «المامة» یا نزدیک به آن به نظر می‌رسد.

[٢٧٨] . المحیط، ج ٢، ص ٣٠ــ ٣١.

[٢٧٩] . گفتنی است، نویسنده المحیط در کتاب خود منقولات بسیار فراوانی را از کتاب الإمامة ناصر اطروش گزارش کرده است که بخش مهمی از آن مربوط به اثبات فضایل امیرالمومنین ٧ و بخش دیگری منقولاتی در تأیید زیدیه است. از جمله در مجلد دوم همین کتاب، صفحه ٣٣ ــ ٣٥ گزارش‌هایی مبسوط را از کتاب الإمامة مبنی بر حضور امام کاظم ٧ در قیام نفس زکیه (م ١٤٥ ق.) و تأیید و حمایت امام‌صادق ٧ از قیام وی نقل کرده است که این‌جا مجال نقل و نقد آن نیست.