حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٠ - برنامه مطالعاتی «حدیثخوانی روشمند»

یعنی گاهی سخن ملا صالح مازندرانی را در فهم روایات تبیین نموده و گاهی تخطئه کرده است و بر این باور است که این استنتاج درست نیست. در اینجا شاهد یک زورآزمایی علمی بین دو دانشمند، یعنی مرحوم ملا صالح مازندرانی و مرحوم علامه میرزا ابوالحسن شعرانی هستیم و به عنوان داور بیرونی آنها را مقایسه می‌کنیم. این نقدها برای ما بسیار جذاب است؛ هر کدام از این‌ها ادعاهایی دارند و گاه ادعاهای همدیگر را نقد می‌کنند. این رد و ابرام‌ها به تقویت ما می‌انجامد. هر چه نقد و ابرام بیشتر باشد، برای ما که می‌خواهیم مطالعه کنیم، بهتر است. مرحوم شعرانی حدود هزار و پانصد حاشیه بر کتاب شرح ملا صالح مازندرانی دارد.

٤.      منزل سیزدهم، کتاب من لا یحضره الفقیه

منزل سیزدهم، کتاب من لا یحضره الفقیه است که مانند کتاب الکافی از کتب اربعه به شمار می‌رود. علامه ملا محمد تقی مجلسی(م١٠٧٠ق)[٢٠]، مشهور به مجلسی اول، بر کتاب من لا یحضره الفقیه، شرحی به نام روضة المتقین[٢١] نوشته است. شرحی فارسی هم به نام لوامع صاحبقرانی[٢٢] دارد. هر دو شرحِ فارسی و عربی، کتاب‌های بسیار جالبی هستند. در این شرح می‌بینیم که فهم حدیثی مجلسی اول چه قدر جالب است. البته قسمت‌هایی از جلد دوم، ابواب فقهی است، اما در درون روایات فقهی، معارف غیر فقهی فراوانی هم هست که مجلسی اول آنها را استخراج کرده است. در این مرحله می‌توان متناسب با درس خارج فقه خود، قسمت‌هایی از ابواب فقهی را انتخاب کرد؛ مثلاً اگر بحث فقه کسی کتاب حج است، روایات حج کتاب من لا یحضره الفقیه را بخواند و سپس برای شرح آن روایات، به توضیحات مجلسی اول مراجعه کند تا حدیث خوانی او


[٢٠] . مجلسی اول، مجلسی پدر است. گاهی نام برخی از پسران علما آن قدر بزرگ شده است که اسم پدر فراموش شده است؛ مثل علامه مجلسی یا مرحوم شیخ صدوق. شیخ صدوق فرزند مرحوم ابن بابویه است که قبر ایشان در اول خیابان انقلاب (چهار مردان) قم است. وی از بزرگ‌ترین علمای شیعه در دوره خویش است و با مرحوم کلینی هم عصر بوده است، ولی پسرش از او مشهورتر شده است.

[٢١] . اين كتاب شرحی مزجی بر كتاب من لا يحضره الفقيه است. مؤلف در اين كتاب با شرح جملات شيخ صدوق و بررسی اسناد روايات و بيان صحيح و غير صحيح آن بنا بر طريق شيخ صدوق و يا شيخ كلينی و بررسی متن روايات و فقه الرواية، اثری ارزشمند را به وجود آورده است‌

[٢٢] . لوامع صاحبقرانی، مشهور به شرح فقيه، تأليف محمد تقی بن مقصود علی اصفهانی، مشهور به مجلسی اول، پدر علامه مجلسی و از علمای بزرگ شيعه در قرن يازدهم هجری (م١٠٧٠ق) است. ارزش و اعتبار اين كتاب همچون مؤلف بزرگوار آن از درجه بالايی برخوردار است. اين كتاب علاوه بر آن كه فارسی قرن يازدهم هجری را به تصوير می‌كشد، شامل نظریات علمی مؤلف در شرح روايات اهل بيت عليهم السلام نيز هست.