حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٩ - گونهپژوهی پژوهشهای فقهالحدیثی خاورشناسان
از پيامبر٩است. در اين احاديث بر اين نكته تأكيد شده است كه خلفاي بعد از پيامبر٩همگي از قبيلة قريش خواهند بود و گونهاي انحصار در سياق اين روايات وجود دارد. کرونه به دنبال يافتن پاسخ اين پرسشها است راز تعارض روايات نبوي با عباراتي چون: «أن نطيع الأمير حتى ولو كان عبدا حبشياً» در چيست؟ چگونه ميتوان تعارض پيشين را برطرف کرد؟ اسناد روايات دستة دوم از چه ويژگيهاي برخوردارند؟
در تحليل كرونه از منظر ديگري، مسئله معيار در انتخاب خليفه را ميتوان چنين تحليل كرد كه خوارج، اصل «دموكراسي: ميزان رأي اكثريت مردم» را جايگزين اصل نصگرايي كردند. پيشزمينههاي تاريخي، سياسي و فرهنگي متعددي پيرامون احاديث خلافت و نگرة خوارج در اين مسئله، وجود دارد؛ نويسنده كوشيده است با پژوهشي تاريخمند و مستند به منابع اسلامي، آنها را بكاود.
بازتاب مسائل زنان در احاديث اسلامي، از ديگر عرصههاي مورد توجه غربيان است كه از منظرهاي مختلفي بدان توجه نشان دادهاند. بررسي مسئله جايگاه زن مسلمان در دورة آغازين شكلگيري تفكر اسلامي و ادوار بعدي آن، دغدغة اصلي برخي از غربيان بوده است. براي نمونه، نابيا آبوت[٥٩]در دو مقاله «زن و دولت در اسلام آغازين»[٦٠]،با نگاهي تاريخي و مستند به گزارههاي قرآني و روايي، به تبيين جايگاه اجتماعي زنان در جامعة اسلامي و موقعيت سياسي آنان در دولت، در صدر اسلام پرداخته است. قلمرو زماني مد نظر آبوت، دورة حيات حضرتمحمد٩، دورة خلفاي راشدين و دورة بنياميه بوده است. تبيين نقش پيامبر٩ در احياي شخصيت زنِ عرب و تبيين منزلت زنِ مسلمان در نگاه قرآن و پيامبر٩، از مباحث مهم مقالة نخست وي به شمار ميآيد. وي در اين مقاله، نمونههاي تاريخي متعددي از طبقات ابنسعد، سيرة ابنهشام و منابع متقدم تاريخي دربارة مواجهه و عملکرد مثبت پيامبر٩ با مسئله حقوق زنان را گزارش کرده و به تحليل نشانده است. گزارشات تاريخي موجود گواه اين مهم است كه پيامبر٩ تلاشهاي جدي و زيادي در تغيير نگرة جامعه عرب به
[٥٩]. Nabia Abbott .
پژوهشگر سابق موسسه شرق شناسي دانشگاه شيكاگو. وي بيشتر در حوزه زن پژوهي و تاريخ صدر اسلام به تحقيق پرداخت. از ايشان تاكنون مقالات و كتابهاي متعددي چاپ شده است. از آثار معروف وي كتاب «عايشه: محبوب حضرت محمد(ص)» Aisha: The Beloved of Mohammedميباشد.
[٦٠]. NEAR ESTERN SRUDIES, No١, pp ١٠٦- ١٢٦: IBID, No٣, pp ٣٤١-٣٦٨.