حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٣ - گونهپژوهی پژوهشهای فقهالحدیثی خاورشناسان
گفتنی است، انگارههاي انتقادي به حجيت و كاركرد حديث بيشتر در جهان اهل سنت، ظهور و بروز داشته است.
افزون بر چالش دروني مذكور، حديث در بيرون از حوزة اسلام نيز با چالش ديگري روبهروست. اين چالش نزديك به سه قرن است كه در غرب شكل گرفته و در قالب شبهات جدي در نگاشتههاي خاورشناسان انعكاس يافته است. بيشك كساني كه دغدغة حديثپژوهي دارند، ناگزير خود را علاقهمند به آگاهي از دستآوردهاي غربيان در حوزة حديث ميدانند. امروزه حديثپژوهي در غرب، به گرايشی علمي در مراكز دانشگاهي تبديل شده و محققاني از غربيان را به پژوهش، تدريس و تأليف در اين موضوع، به خود علاقهمند ساخته است[٤٦]. بررسي فراواني نوشتههاي نشريافتة خاورشناسان در كتابها و نشريات چند دهة اخير، نشانگر اين مهم است كه شمارگان نگاشتههاي آنان در حوزة مطالعات حديثي، رشد چشمگيري داشته و روز به روز در حال افزايش است. در سوي ديگر، توجه و نقد آرای حديثي خاورشناسان، در بخش عربي زبان جهان اسلام – و با تأخيري نه چندان كوتاه در حوزة فارسي زبان، همانند ايران زمين[٤٧]- مدتي است كه موضوعِ مطالعات برخي از مراكز پژوهشي و محققان مسلمان، قرار گرفته و نزدیک است كه با آسان شدن دسترسي به دادههاي علمي، در پرتو پيشرفتهاي جديد اطلاعرساني و فنآوري ارتباطات، به تعامل علمي پويا و دوسوية اسلام و غرب، در حديثپژوهي بينجامد. راهاندازي نشستهاي حديثي از سوي خاورشناسان، همچنين حضور علمي آنان در كنفرانسهاي حديثي اخير جهان اسلام[٤٨] و تأليف آثاري در نقد آرای حديثي غربيان از طرف دانشوران مسلمان، خود
[٤٦] . Hadith :Origins and Developments.
[٤٧]. رويكرد انتقادي به آراء حديثي خاورشناسان در ايران بسيار ضعيف است و تاكنون نهايت در حد ترجمه انعكاس يافته است. مشكل ترجمهها نيز, ضعف آگاهيهاي تخصصي حديث شناسي مترجمان و عدم احاطه آنان بر مباني حديث شناسي تطبيقي شيعي و سنّي است كه گاه باعث تعميم ناروا اشكالات به حديث شيعه و استتناجات نادرست مي شود, بويژه آنكه بيشتر مترجمان با مباني حديث اهل سنّت آشنايي چندان دقيقي ندارند.
[٤٨]. براي نمونه مي توان از حضور آقاي مايكل كوك با مقاله A puzzling tradition about the qibla in the Kafi of Kulayniدر كنگره بين المللي ثقه الاسلام كليني (تهران- ارديبهشت ١٣٨٨) و تاليف كتاب The formative period of twelver-shiesm-hadith as discourse between qum andBaghdad توسط آقاي Andre Newman و نقد آن در موسسه دارالحديث ياد كرد (ر.ك: محدث, مرداد و شهریور ١٣٨٥، ش ١). همچنين براي آگاهي بيشتر از آثار غربيان در حوزه مطالعات حديثي شيعه بنگريد: شيعه پژوهي و شيعه پژوهان انگليسي زبان؛گزيده آثار همايش بين المللي تشيع و خاور شناسان.