حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٨

مؤید این سخن، روایتی است که برخی از این گروه‌ها نیز به وفور بدان استناد می‌کنند؛ پیامبراکرم٩ فرمودند: «العلم‌ علمان علم الأديان و علم الأبدان»‌[٤٣٤]

در روایت مزبور علم ابدان(طب) قَسیم علم ادیان قرارگرفته است، پس می‌توان گفت، علم دین جدا از علم طب است و دین و طب دو حوزة مستقل از یکدیگرند و دین قصد ورود به حرفة پزشکی و ارائه نظام درمانی برای مداوای بیماران را نداشته و ندارد. برخی از علما و محققان، همین معنا را پذیرفته و بر اساس این روایت، ورود در حرفه پزشکی را مخالف فلسفة دین می‌دانند.[٤٣٥]

پس از بررسی اجمالی سیرة طبی معصومان :و سعی در تصحیح نوع نگاه به این روایات، اکنون شایسته است به بررسی اجمالی اسناد و دلالت احادیث پزشکی منسوب به ایشان بپردازیم.

  بررسی اجمالی اسناد روایات پزشکی

هنگام مواجهه با کلامی منسوب به معصومان:، نباید پیش از بررسی عالمانه، قاطعانه بگوییم معصومان: این‌گونه فرمودند، چراکه در طول تاریخ حدیث، کم نیستند اشخاصی که به انگیزه‌های گوناگون به جعل حدیث پرداختند.[٤٣٦] دربارة روایات طبی نیز انگیزه‌های مختلفی برای وضع و جعل محتمل به نظر می‌رسد،[٤٣٧] برای نمونه:

ـ شاید کاسبی برای فروش جنس خود به جعل حدیث پرداخته، که فلان خوراکی درمان هزار درد است!

ـ یا طبیب و عطاری برای ملزم کردن بیماری مؤمن به اجرای نسخه، گفته باشد که پیامبر٩ این‌گونه فرمودند!

ـ یا حتی شخصی رساله‌ای در طب نوشته باشد و برای جلب توجه مردم، اقوال خود را به معصومان: منتسب کند!

این احتمالات و دَه‌ها انگیزة شبیه به این‌ موارد، به همراه ضعف سند و مُرسَل بودن[٤٣٨]


[٤٣٤]. كنزالفوائد، ج۲ ، ص۱۰۷. همچنین نک: بحارالأنوار، ج۱، ص٢٢٠.

[٤٣٥]. برای نمونه، نک: حكمت‌نامه پيامبراعظم٩، ج ١٣، ص٣٧٧.

[٤٣٦]. برای اطلاع بیشتر ر.ک: وضع و نقد حدیث، ص ٦٥ - ١٥٥.

[٤٣٧]. همان، ص۱۴۷.

[٤٣٨]. یعنی حدیثی که بعضی یا حتی همة راویان آن حذف شده است و به عبارت دیگر، فاقد سند ‌باشد (ر.ک: دانش حدیث، ص٩٠)