حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٩ - تاریخگذاری سندی احادیث «رفع عن أمتّی» در منابع عامّه

و در حلقۀ مشترک ظاهری بر اساس میزان باورپذیری دواصطلاح تعریف می‌کند:

١) اگر حلقۀ مشترک تنها دوشاگرد باورپذیر داشته باشد، حلقۀ مشترک را به صورت (S)CL نمایش می‌دهد؛

٢) اگر حلقۀ مشترک فقط یک‌شاگرد داشته باشد، حلقۀ مشترک را به صورت SCL نمایش می‌دهد.[٢٣٨]

در واقع ینبل مراتب قطعیت و باورپذیری جایگاه حلقۀ مشترک را به سه‌دسته تقسیم کرده است. به نظر می‌رسد با تمام تلاشی که ینبل برای ارتقای روش تحلیل سند انجام داده است، هنوز این روش دچار ابهام و تناقض است.

این نکته را نباید فراموش کرد که محقّقان غربی با نگاه تاریخی به احادیث می‌نگرند. در این نگاه شکاکانه «مطابقت حدیث با قرآن» یا «اجماع فریقین بر یک حدیث» نه‌تنها نتیجه‌ای در بر ندارد؛ بلکه ممکن است اموری از این دست، شاهدی بر نتایج بدبینانه آنان قرار بگیرد. محقق شکاک غربی احتمالاً مطابقت احادیث رفع با آیه «رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِینا أَوْ أَخْطَأْنا» (بقره: ٢٨٦) را این‌گونه تحلیل می‌کند: وجود مضمون این آیه در اذهان مسلمانان، سرمایه‌ای برای فقهای قرن دوم و سوم گشته تا با ساختن حدیثی مطابق با آن، خلأهای منابع فقهی را بر طرف سازند. اجماع فریقین بر حدیث رفع نیز در نظر خاورشناسان شکاک چیزی بیشتر از تلاش دو گروه متخاصم برای نشان دادن اتصال خود به پیامبر نیست.

حاصل آنکه نگاه تاریخی غربی‌ها به احادیث اسلامی، عرصه‌های مختلف حدیث اسلامی را با چالش‌ روبه‌رو می‌سازد و ضرورت پاسخ‌گویی به آنان، رسالتی خطیر را متوجه اندیشمندان مسلمان می‌نماید.


[٢٣٨]. Encyclopedia of Canonical Hadith, xxi.