در رجال کشی پرسش‌هایی که راویان از معصومان یا رجالیان پیشین مانند ابن‌فضال، دربارۀ وثاقت یک راوی پرسیده‌اند، بیشتر راویانی هستند که محل بحث بوده ویا شایعاتی درباره ایشان مطرح بوده است. البته تردیدی نیست که پاره‌ای از توثیقات برای راویانِ بدون هیچ حاشیه‌ نیز بوده است.

٢. راویان نویسنده آثار حدیثی

جمعی از راویان شیعی به تألیف اصول یا کتاب‌های حدیثی اشتغال داشتند. بخشی از این کتاب‌ها مرجع و تکیه‌گاه فقیهان و محدثان بوده است. فزونی آثار مکتوب و اقبال عمومی شیعیان به تدوین سبب شده بود که بخش قابل توجهی از میراث حدیثی به واسطه آثار مکتوب به نسل‌های بعدی منتقل شود.

ترویج کتابت حدیث و تکیه به مکتوبات از شیوه‌های اهل‌بیت؟عهم؟ بوده است. وقتی محمد بن حسن بن ابی‌خالد به امام جواد(ع) از شدت تقیّه در عصر صادقین(عهما) و تأثیر آن در مکتوبات شیعه آن دوران حکایت می‌کند و چاره‌ای برای تحیّرش می‌جوید امام به وی می‌فرماید: «از آن کتاب‌ها حدیث نمایید آن‌ها حق‌اند».[١٤٣] این‌گونه ارزش‌گذاری‌ها سبب توجه و حفظ تراث مکتوب گردید. در پاره‌ای از روایات شاهد عرضه کتاب‌های حدیثی به امام جهت اخذ تأیید هستیم.[١٤٤]

نقش راویانِ صاحب اثر در تراث حدیثی شیعه بسیار قابل توجه بوده است. ازاین‌رو سبکی مختص شیعه در نگارش‌های رجالی به‌نام «فهرس‌نگاری» شکل گرفت. بسیاری از بزرگانِ شیعه کتاب‌هایی با همین عنوان، نگاشته بودند. ابن‌غضائری پیش از طوسی و نجاشی جامع‌ترین اثر را در این سبک خلق کرده بود که بر فهارس‌نگاری‌های پیشین برتری داشته است.[١٤٥] وی دو کتاب با عناوین فهرس اصول و فهرس مصنفات تألیف کرده بود که متاسفانه

[١٤٣]. الکافی، ج١ ص٥٣.

[١٤٤]. عرضه کتاب‌های عبیدالله بن علی حلبی به امام صادق(ع) و کتاب یونس بن عبدالرحمان به امام حسن عسکری(ع) از این دسته عرضه‌هاست. (رجال النجاشی، ص٢٣١ و ص٤٤٧).

[١٤٥]. الفهرست، ص٣.