حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٨ - تاریخگذاری سندی احادیث «رفع عن أمتّی» در منابع عامّه

٥.  

٦. ابو بکرة نفیع بن مسروح (م٥١ق)[٢٣١]

٧. ثوبان بن بجدد (م ٥٤ق)[٢٣٢]

٨. ابوهریره (م٥٧ق)[٢٣٣]

٩. عایشه (م٥٧ق)[٢٣٤]

١٠. عقبة بن عامر (م٥٨ ق)[٢٣٥]

١١. عبدالله بن عمر (م٧٣ ق)[٢٣٦]

اسناد منتهی به این صحابیان همگی از طرق منفرد تشکیل شده و فاقد اعتبار تاریخی‌اند. برخی نکات در اسناد جدید به شرح زیر است:

١. سنن ابنماجه(م٢٧٥ق) و المعرفة و التاریخ از یعقوب بن سفیان (م٢٧٧ق) کهن‌ترین منابعی هستند که این حدیث را نقل نموده‌اند.

٢. اوزاعی و ربیع بن سلیمان در هیچ یک از اسناد جدید دیده نمی‌شوند.

٣. ایّوب بن سوید در طریق ابن‌ماجه به ابوذر خودنمایی می‌کند.[٢٣٧]

٤. محمد بن مصفّی و ولید بن مسلم در اسناد جدید نیز حضور دارند.

در این حدیث نیز همانند حدیث نخست، آشفتگی در اسناد مشاهده می‌شود. معیار تاریخی ینبل (کثرت نقل) به دلیل کمبود اسناد این حدیث، به‌شدت با ضعف مواجه است. اسناد جدید تغییری در تاریخ‌گذاری حدیث ایجاد نکرد و اوزاعی به‌عنوان SCL تعیین و دوره زندگی اوزاعی به‌عنوان زمان احتمالی پیدایش حدیث دوّم تاریخ‌گذاری می‌شود.

حاصل آن که نتایج تاریخ‌گذاری در هر دوحدیث آمیخته با عدم قطعیت است. همانگونه که گذشت ینبل در حلقۀ مشترک حقیقی وجود سه‌شاگرد یا بیشتر را موجب اطمینان می‌داند


[٢٣١]. طبقات المحدثین، ج٣، ص٢١؛ اخبار اصبهان، ج١، ص١٢٣.

[٢٣٢]. مسندالشامیین، ج٢، ص١٥٢؛ المعجم الکبیر، ج٢، ص٩٧.

[٢٣٣]. تاریخ بغداد، ج١١، ص٢٣١.

[٢٣٤]. مسندالشامیین، ج٣، ص٢٨٩.

[٢٣٥]. المعرفة و التاریخ، ج٢، ص٢٨٥؛ المعجم الاوسط، ص٢٥٥٦؛ السنن الکبری، ج٧، ص٣٥٧.

[٢٣٦]. المعجم الاوسط، ٢٥٥٦؛ حلیة الاولیاء، ج ٦، ص٣٥٢؛ السنن الکبری، ج ٦، ص٨٤.

[٢٣٧]. سند اختصاصی حاکم از نکات جالب این حدیث است. حضور بحر بن نصر و ایّوب بن سوید تنها در سند حاکم دیده می‌شود؛ حتی بیهقی با وجود نقل از حاکم نامی از ایوب بن سوید به میان نیاورده است. بررسی رابطه حضور ایوب بن سوید در طریق نسایی با حضور وی در طریق ابن‌ماجه مجالی دیگر می‌طلبد.