حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧١ - گونهشناسی راویان از حیث جرحپذیری

نتیجه‌گیری

در مطالعه کتاب‌های رجالیان کهن در می‌یابیم که برای ایشان جرح و تضعیف تمام راویان ضرورت نداشته است. بلکه تنها توصیف برخی از راویان از اولویت بیشتر ویا لازم بوده است. در این نوشتار سعی شد، تا گونه‌های مختلف راویان از حیث جرح‌پذیری در میان آثار متقدمان کشف شود. به‌نظر می‌رسد که رجالیان با سه‌گروه «راویان روایات شفاهی»، «راویان صاحب کتاب حدیثی» و «راویان طرق به کتاب‌های حدیثی» مواجهه یکسانی نداشته‌اند. رجالیان به جرح و تعدیل راویانِ روایات شفاهی و راویانِ طرق کمتر اهتمام داشته‌اند و بیشتر به بحث طبقات این دو دسته توجه کرده‌اند. در خصوص راویانِ طرق نیز سه نظریه قابل تامل است: «عدم نیاز به بررسی حال رجالی راویانِ طرق»، «وثاقت ایشان» و «ضرورت بررسی حال رجالی راویان طرق». اما آنچه از مطالعه منابع رجالی می‌توان دریافت اهتمام ویژه رجالیان در حوزه جرح و تعدیل راویانِ صاحب کتاب و مؤلف بوده است. گویی در این قسمت توثیق یا تضعیف راوی صاحب اثر برای حدیث‌پژوهان ضرورت داشته است.