به‌نظر می‌رسد این سببِ ورود مطلب دیگری را ارائه می‌دهد و آن توجه‌دادن شاکی به این نکته است که پدر علت به‌وجودآمدن واقعی فرزند و اموال اوست؛ لذا امام در مقام منصرف‌کردن فرزند از شکایت پدر و فیصله‌دادن قضیه است و در مقام بیان حکم شرعی نیست.[٤١٧]

٤. یافتن علل اعراض از روایت

گاهی ممکن است حدیثی در مرحله اول، شرایط فتوا و عمل داشته باشد، اما با تخریج آن، قرائنی به‌دست ‌آید که علت فتواندادنِ فقها به آن روشن می‌شود. به‌عنوان نمونه در الکافی نقل شده است:

أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی‌الْعَبَّاسِ عَنْ أَبِی‌عَبْداللَّهِ(ع) قَالَ: لَیسَ لِلنِّسَاءِ عَفْوٌ وَ لَا قَوَدٌ.[٤١٨]

تهذیب الأحکام،[٤١٩] الإستبصار[٤٢٠] و وسائل الشیعه[٤٢١] دقیقاً همین سند و متن را از الکافی نقل کرده‌اند؛ اما فقها به این روایت فتوا نداده‌اند. با تخریج این روایت معلوم می‌شود در جای دیگری از تهذیب الأحکام[٤٢٢] با سند دیگری آمده است:

عَلِی بْنُ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَینِ عَنْ أَبِی‌الْعَبَّاسِ فَضْلٍ الْبَقْبَاقِ عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ(ع) قَالَ: قُلْتُ لَهُ هَلْ لِلنِّسَاءِ قَوَدٌ أَوْ عَفْوٌ قَالَ لَا وَ ذَلِكَ لِلْعَصَبَةِ. عَلِی بْنُ الْحَسَنِ هَذَا خِلَافُ مَا عَلَیهِ أَصْحَ ابُنَا.

وسائل الشیعه[٤٢٣] نیز عین آن را در باب ارث نقل کرده‌اند. در این روایت دو قرینه وجود دارد که علت اعراض فقها از آن را نشان می‌دهد؛ یکی «ذَلكَ للْعَصَبَة» و دیگری کلام علی بن الحسن بن فضال که شیخ حر عاملی از این قرینه، استفاده کرده که روایت مزبور از روی تقیه صادر شده است.

٥. کشف ارتباط بین صدر و ذیل روایت

گاهی مواقع به دلیل برخی آسیب‌ها، رابطه بین صدر و ذیل حدیث از بین رفته است؛ همین

[٤١٧]. ر.ک: آسیب‌شناسی فهم حدیث، ص١٢٣.

[٤١٨]. الكافی، ج‌٧، ص٣٥٧، ح٥.

[٤١٩]. ج‌١٠، ص١٧٧، ح٧.

[٤٢٠]. ج‌٤، ص٢٦٢، ح١

[٤٢١]. ج٢٩، ص١١٨، ح١

[٤٢٢]. تهذیب الأحكام، ج‌٩، ص٣٩٧.

[٤٢٣]. وسائل الشیعة، ج‌٢٦،ص٨٧.