حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٠ - ادوار استنباط از فعلِ معصوم در اندیشه شیعه


نتیجه‌گیری

سنّت فعلی به‌عنوان یکی از منابع استنباط، نقش مؤثری در استخراج آموزه‌های دینی دارد که به‌دلیل عدم شناخت ظرفیت و میزان کارآمدیش، آنگونه که بایسته است، مورد استناد اندیشمندان قرار نگرفته است.

برآیند مطالعه ارجاعات ائمه؟عهم؟، اصحاب و عالمان شیعه به فعلِ معصوم نشان می‌دهد که افعال پیامبر(ص) بیشترین سهم را در استنباط آموزه‌های دینی داشته است و اکثر استنادات شیعی به فعلِ پیامبر(ص) بوده است.

تاریخ استنباط از فعلِ معصوم سه دورۀ مختلف را پشت‌سر گذاشته است؛ دورۀ اول، دورۀ حجیت فعلِ معصوم است که با ارجاعات پیامبر(ص) به افعال انبیای پیشین شکل گرفته است؛ دورۀ دوم، دورۀ مرجعیت فعلِ معصوم بوده و با ارجاعات اصحاب و اهل‌بیت؟عهم؟ به فعلِ پیامبر(ص)، تحقق یافته است و دورۀ سوم، دورۀ منبعیت فعلِ معصوم است که در پژوهش‌های فقهی و اصولی شیعه رخ نشان داده است.

از مجموع استنادات انجام‌گرفته به فعلِ معصوم چنین به‌دست می‌آید که فعلِ معصوم به‌عنوان یک منبع معتبر تلقی شده و اصل کارآمدی آن در استنباط به‌صورت پیش‌فرض مورد قبول اندیشمندان شیعه بوده است.